Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2018

  • Η διαφυγή δεν είναι πάντα η φυγή. Ο εύκολος τρόπος και ο πιο αποτελεσματικός. Είναι, να οπλιστεί με τα κατάλληλα όπλα για να αντιμετωπίσει τον αντίπαλο.
  • Η χρήση του όρου «λαός» είναι πολιτισμική. Δεν έχει πολιτικό περιεχόμενο. Είναι σκόπιμη η εφαρμογή του.




Η Ευρωζώνη είναι, αν θέλετε, ένα "πειραματικό σχολείο" πρωτοπορίας. Με την έννοια της Δύσεως γενικότερα. Δηλαδή, αυτά που συμβαίνουν εδώ, τα ακολουθούν στη συνέχεια και οι άλλες περιοχές πλανήτη. Τι συμβαίνει εδώ όμως; Όλοι θεωρούν ότι, αυτό που συμβαίνει, είναι κάτι σαν αυτό που συνέβη στο μεσοπόλεμο, κάτι που συνέβη τον 19ο αιώνα... Δεν είναι έτσι. Σήμερα ζούμε σε μια εποχή που όλα αυτά τα οποία συμπυκνώνονται στην έννοια του διαφωτισμού, της μεταρρύθμισης και λοιπά, όχι μόνο έχουν τελειώσει και μπαίνουμε σε μια εντελώς νέα εποχή, αλλά έχουν και αποκτήσει σημειολογικά άλλον χαρακτήρα. Δηλαδή, από στοιχεία μηχανή της προόδου εκείνη την εποχή, της εξόδου από τη φεουδαρχία, έχουν γίνει θεμέλια ενός πρωτοφανούς σκοταδισμού και αντίδρασης.

Είδαμε στην Ιταλία να εφαρμόζεται αυτό που συνέβη στο ΄65 στην Ελλάδα, δηλαδή η "θεωρία του κηπουρού". Με άλλα λόγια, είπε ο πρόεδρος -τον οποίο χειροκρότησαν όλοι, γιατί όλοι εγκλιματίζονται στο ίδιο περιβάλλον και είτε ως ιπποκόμοι είτε ως πρωταγωνιστές χειροκροτούν- είπε λοιπόν, ότι δεν δικαιούται αυτός που έχει την πλειοψηφία της κοινωνίας, να βάζει οποιονδήποτε υπουργό ή και πρωθυπουργό. Με άλλα λόγια η κοινωνία μπορεί να συμφωνεί και δικαιούται να ψηφίζει, εφόσον συμφωνεί με τις άρχουσες αντιλήψεις -όποιες κι αν είναι αυτές-. Το ερώτημα για τους Έλληνες ιπποκόμους αυτής της ιδεολογίας, γιατί τότε επί Παύλου ξεσηκώθηκαν και τώρα χειροκροτούν; Αυτό είναι ένα ερώτημα που πρέπει να το βάλουν στον εαυτό τους. Γιατί δεν έχει να κάνει με τις πολιτικές, εγώ δεν αξιολογώ τις πολιτικές αυτή τη στιγμή. Αξιολογώ το γεγονός ότι υπάρχουν κάποιοι που θεωρούν ότι είναι οι "ορθοστάτες" οποιασδήποτε τάξης πραγμάτων και, αυτών ο λόγος είναι αυθεντικός και με τον λόγον αυτόν μπορεί να συμφωνήσει κανείς μόνο, αλλά όχι να διαφωνήσει. Και δη η κοινωνία. Ξέρετε, το πιο σημαντικό, είναι ότι όλο αυτό το σχήμα του παρελθόντος έχει καταρρεύσει. Δεν υπάρχει. Και δεν υπάρχει για συγκεκριμένους λόγους. Όχι μόνο ιδεολογικά, αλλά και πολιτικά. Οι κοινωνίες που οσφραίνονται το πρόβλημα διότι αυτές υφίσταται και τις συνέπειες, βλέπουμε ότι κινούνται, αναπτύσσουν μια αντισυμβατική κινητικότητα. Έχουν απαξιωθεί ιδεολογίες, αν κρίνουμε την Ιταλία και την Ελλάδα, όχι μόνο αλλά αυτές που, ουσιαστικά αυτές που ηγούνται αυτής της αμφισβήτησης, δηλώνουν "ούνα φάτσα ούνα ράτσα", -έτσι; Ανεξαρτήτως αν εκφράζονται με διαφορετικούς τρόπους- και, από την άλλη μεριά πώς αντιμετωπίζεται αυτή η αντισυμβατική κινητικότητα. Που μπορεί να λέγεται Τράμπ, μπορεί να λέγεται Λεπέν, μπορεί να λέγεται οτιδήποτε, εν πάση περιπτώσει που δε λέγεται παλαιό καθεστώς, κομματικό και λοιπά. Αντιμετωπίζεται με μια, αμυντική επιθετικότητα. Πρώτα πρώτα με μια συνεχή επανάληψη -που γίνεται κοινός λόγος- της απαξίωσης του πολιτικού λόγου και των αξιών μέσα από την επανάληψη όρων οι οποίοι δεν δηλώνουν τι εξηγούν, αλλά όμως, απαξιώνουν το σύνολο. Δηλαδή, «λαϊκισμός», «ξενοφοβία», «εθνικισμός»... Εγκλωβίζουν δηλαδή τη σκέψη των ανθρώπων, επιβάλουν την αρχή της ενιαίας σκέψης και των ενιαίων λύσεων. Δεν υπάρχει άλλη λύση, δεν υπάρχει άλλη αντίληψη των πραγμάτων και λοιπά. Έπειτα, υπάρχει -τώρα μπαίνει μπροστά- και η αρχή της απαγόρευσης της βούλησης του λαού. Ο λαός όπως είπαμε, δικαιούται να συμφωνεί αλλά όχι να διαφωνεί.
...
Αν μιλήσετε μαζί τους, κατ΄ιδίαν, ή μέσα στα συμβούλια, θα διαπιστώσετε ότι αυτό είναι ο κυρίαρχος λόγος: πώς δεν θα επιτρέψουμε στην κοινωνία να διαφοροποιείται. Η κοινωνία λοιπόν, όταν της κλείνει κανείς το στόμα -κατά τη λαϊκή παροιμία- αρχίζει και κλωτσάει. Ποια είναι η διαφορά όμως. Ότι αυτή τη στιγμή, ψηφίζει αντισυμβατικούς. Ανεξαρτήτως του αν είναι κοινοί απατεώνες ή πράττουν έναν ορθό λόγο. Δεν έχει σημασία. Ψηφίζουν αντισυμβατικά για να στείλουν μήνυμα ότι δεν συμφωνούν και, απορρίπτουν όλο το παλαιό καθεστώς και τις πολιτικές του. Η αντισυμβατικότητα αυτή, δεν είναι και αντισυστημικότητα. Άλλο πράμα αντισυμβατικός, που διαφωνώ και ψηφίζω κάποιον γιατί φωνάζει περισσότερο ή κάνει οτιδήποτε αλλά μέσα στο παρόν σύστημα, κι άλλο αντισυστημικός που σημαίνει προτείνω ένα άλλο πολιτικό σύστημα. Ποιο θα είναι αυτό το πολιτικό σύστημα; Αυτό, είναι το ερώτημα και, εδώ είναι το κλειδί αν θέλετε. Που για να φτάσουμε εκεί χρειάζονται ιδεολογικές, πολιτικές διεργασίες, αλλά και, επιστημονικές που δεν υπάρχουν. Το νέο πολιτικό σύστημα δε μπορεί να είναι άλλο από, τη μετάβαση από αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι είναι, δηλαδή τη σημερινή αιρετή μοναρχία, εκλόγιμη μοναρχία, στην αντιπροσώπευση. Ακούμε ξέρετε, με αφορμή το σκοπιανό, με αφορμή πολιτικής οικονομίας στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς, να φωνάζουν όλοι και να λένε ότι, είναι εναντίον και ο λαός θα αποφασίσει... Ποιος το λέει αυτό; Αφού ο ίδιος ο λαός έχει συναινέσει να δώσει την απόλυτη εξουσία, να αποφασίζει και μάλιστα παρά την 100% εναντίωση του λαού, ο πολιτικός ηγέτης τον οποίον ψηφίζουν, κατά τι έρχονται μετά και αμφισβητούν την πολιτική του -την πολιτική που επιλέγει να ακολουθήσει- αφού του δώσανε το δικαίωμα να την ακολουθήσει. Αυτό είναι το κεντρικό πρόβλημα επάνω στο οποίο πρέπει να στοχαστούν οι κοινωνίες σήμερα. Ότι δεν υπάρχει λύση μέσα στο παρόν σύστημα. Κι ότι το παρόν σύστημα είναι εκείνο το οποίο παράγει τα προβλήματα εις βάρος της κοινωνίας κι επιβάλει αυτή την ενιαία σκέψη των αγορών και τους ηγέτες τους καθιστά ομήρους ουσιαστικά. Δηλαδή ιπποκόμους των αγορών. Μοιάζουν όλοι. Η ερμηνεία του πράγματος αν θέλετε, που είναι σημαντική, το γεγονός ότι έχουμε περάσει από την εποχή που το άτομο ήταν εξαρτημένο από τους ισχυρούς μέσω της ιδιοκτησίας, όπως στη φεουδαρχία, έχουμε περάσει κι απ΄την εποχή που θεωρούσαν ότι είναι δημοκρατικό το σύστημα επειδή καλούνται κάποιες ομάδες συμφερόντων -"κοινωνίες πολιτών" τις είπανε- για να συνομιλούν μαζί τους και να ισορροπούν τα πράγματα, και έχουμε μπει σε ένα κράτος ΜΚΟ παραίτησης του δημοσίου χώρου υπέρ ιδιωτικών ομάδων. Είτε πράττουν καλά, είτε λειτουργούν ως συμμορίες όπως ξέρουμε. Το θέμα είναι ότι, η εξάρτηση έχει αλλάξει. Η εξάρτηση από την φεουδαρχία, απ΄την ιδιοκτησία τελείωσε, η εξάρτηση από τις σχέσεις εργασίας που αναπτύσσονται στο εργοστάσιο ή όπου, τελείωσαν, και είμαστε στην εποχή της εξάρτηση από τον δανεισμό. Ο δανεισμός είναι μια πολύ πολύ πιο σημαντική μορφή εξάρτησης, διότι δεν εξαρτά μόνο το άτομο, αλλά και τις χώρες ολόκληρες, τις κοινωνίες. Μεταβάλλει δηλαδή άρδην το σύνολο της κοινωνικής πραγματικότητας στην οποία ζούμε. Κι όχι, ενός ατόμου ή δύο ή χιλίων. Εδώ λοιπόν είναι το κεντρικό πρόβλημα αν θέλετε. Ότι οι αγορές, που,ο ουσιαστικά έχουν περιαγάγει στο καθεστώς της ακροδεξιάς τον κλασικό φιλελευθερισμό, είναι εκείνες οι οποίες έχουν υπαγορεύσει πια το πρόγραμμα και τις πολιτικές Δεξιάς κι Αριστεράς. Κι όχι μόνο στην Ελλάδα. Στην Ελλάδα έχουμε πάντα τις ακραίες εκδηλώσεις του φαινομένου. Αυτό λοιπόν, επειδή δεν παίζει πάντα, επειδή δηλαδή ο διαγκωνισμός γίνεται εις βάρος της κοινωνίας είτε έχουμε εναλλαγή Δεξιάς ή Αριστεράς κυβέρνησης, οδηγεί στο αδιέξοδο δηλαδή στην αίσθηση των κοινωνιών ότι βρίσκονται σε πολιτική αδυναμία. Και γι΄αυτό ψηφίζουν απ΄τη μια μεριά αντισυμβατικές δυνάμεις και γι΄αυτό απ΄την άλλη έρχονται οι ιπποκόμοι των αγορών για να επιβάλλουν τη θεωρία του κηπουρού. Δηλαδή του ότι μπορούν να διορίζουν όποιον θέλουν εάν δεν συμφωνούν με τις επιλογές της κοινωνίας ή των πολιτικών δυνάμεων που υποτίθεται ότι εκφράζουν. 
...
Η περίοδος που ανοίγει τώρα, θα είναι περίοδος ακραίων αντισυμβατικών φαινομένων. Είτε στο εσωτερικό των κρατών, είτε στις διακρατικές σχέσεις. Διότι, όταν ανασυγκροτείται εκ βάρθρων το οικονομικό και κοινωνικό σύστημα, όταν πια οι κοινωνίες, οι χώρες, δηλαδή τα έθνη ουσιαστικά, έχουν μπει στη γωνία και έχουν τοποθετηθεί ουσιαστικά στα αζήτητα της πολιτικής πραγματικότητας, και μάλιστα με τη μομφή ότι αυτά είναι και ακροδεξιά, έρχονται οι πολιτικές τις ακροδεξιάς, οι πολιτικές της πιο ισχυρής αντίδρασης που γέννησε η νεότερη ιστορία, που είναι οι πολιτικές των αγορών άρα των δανειστών, να κατηγορήσουν για ακροδεξιά αυτούς οι οποίοι επικαλούνται τι; Επικαλούνται την πολιτισμική συνοχή των κοινωνιών και το συμφέρων των κοινωνιών. Κι αν θέλετε και την αλλαγή του πολιτικού συστήματος ώστε οι κοινωνίες να είναι μέρη της διαδικασίας λήψεως των αποφάσεων. Αυτή δηλαδή τη στιγμή ένας που μας ακούει αυτής της αντιδραστικής λογικής, θα πει ότι, ο Κοντογιώργης που μιλάει για το συμφέρον των κοινωνιών, εξομοιώνεται με εκείνον που είναι ο απατεώνας λαϊκιστής. Αυτός που μιλάει για τη συνοχή των κοινωνιών, που είναι ο μόνος παράγοντας ο οποίος μπορεί να αντιτάξει απέναντι στις αγορές και στους δανειστές μια άμυνα, είναι η συνοχή λοιπόν, είναι κι αυτός εθνικιστής. Αυτός ο οποίος θέλει να υπάρξει μια πολιτική λειτουργία συντεταγμένη μέσα στις χώρες, ώστε να αποτελέσει αντιστάθμισμα στην υπερβολή της λεγόμενης αυτορύθμισης των αγορών -να είναι αυτές κυρίαρχες και υπεράνω του νόμου- είναι πάλι ακραίος. Αντιλαμβάνεστε δηλαδή ότι, όλο αυτό το παιχνίδι που παίζεται στα μέσα ενημέρωσης έχει ένα σκοπό, που κατατείνει στο να απαξιώνει τα πραγματικά ζητήματα, τις πραγματικές λύσεις, γιατί δεν πρέπει να στοχαστεί η κοινωνία και να ανοίξει έναν διάλογο γι΄αυτά.  Ξέρετε, όταν έχουμε αυτές τις ακραίες αντισυμβατικές συμπεριφορές, που εκδηλώθηκαν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, το αντίδοτο θα είναι, ακραίες απ΄την άλλη τη μεριά πολιτικές καταστολής. Και δε χρειάζεται να μπει ένα αυταρχικό καθεστώς -που θα τα δούμε κι αυτά- μπορούμε να δούμε τις καταστολές μέσα από την λογική που δείχνει η Ιταλία σήμερα, ή η Ελλάδα χθες, δηλαδή η καθυπόταξη με εσωτερικούς ιπποκόμους των χωρών και των κοινωνιών σ΄αυτό το "αόρατο -δε φαίνεται  αλλά που, ελέγχει στην πραγματικότητα- αξίωμα" των αγορών.
Και δεν αφορά ξέρετε μόνο τις κοινωνίες, εγώ μιλάω για κοινωνίες γιατί, η χρήση του όρου «λαός» είναι πολιτισμική. Δεν έχει πολιτικό περιεχόμενο. Είναι σκόπιμη η εφαρμογή του. Πρέπει να μιλάμε για «κοινωνία» των πολιτών. Δεν αφορά μόνο τη λεγόμενη εργατική τάξη, τις δυνάμεις της εργασίας. Αφορά και τους βιομηχάνους και όλους. Γι΄αυτό και, πλήττονται τα μεσαία στρώματα από τη διεθνή των αγορών.
...
Δεν τελειώνει και δεν θα τελειώσει η «παγκοσμιοποίηση». Δε μπορώ να σας εξηγήσω τώρα, δε μας παίρνει ο χρόνος. Όμως, η «παγκοσμιοποίηση», όσο θα αναπτύσσεται, τόσο θα δημιουργεί τις προϋποθέσεις μιας εσωτερικής ανασύνταξης, εξαθλίωσης και πολιτισμικής αποδόμησης των κοινωνιών. Η διαφορά είναι ότι, οι αγορές, κινούνται σε «εξω-συστημικό» επίπεδο. Δηλαδή, στην διεθνή τάξη, στη διακρατική τάξη, όπου εκεί δεν υπάρχει πολιτικό σύστημα να βάλει κανόνες. Οι κανόνες πρέπει να μπουν και οι πολικές, να διαμορφωθούν στο εσωτερικό των κρατών. Το ερώτημα λοιπόν είναι, ποιος διαμορφώνει τις πολιτικές στο εσωτερικό των κρατών. Στο εσωτερικό των κρατών λοιπόν, εάν η πολιτική ηγεσία που αποφασίζει δεν έχει εξαρτήσεις από την κοινωνία, γιατί θα την συναντήσει μια φορά στα τέσσερα χρόνια, τότε αυτοί οι άνθρωποι που συνομιλούν καθημερινά με τις αγορές, θα είναι εκείνοι οι οποίοι θα κάνουν τις πολιτικές τους. Με όρους δύναμης πια έρχονται μέσα οι αγορές στα κράτη και υποχρεώνουν τις εσωτερικές δυνάμεις να κινηθούν κατά τον δικό τους τρόπο.
Αυτό είναι το ακραίο σενάριο το οποίο θα οδηγήσει μετά από, δυστυχώς πολύ μεγαλύτερη εξαθλίωση και τα ταπείνωση των κοινωνιών, θα οδηγήσει στη μεταβολή της σκέψης τους. Θα γεννήσει δηλαδή αντί για «αντισυμβατικές» πολιτικές, «αντισυστημικές» πολιτικές. Δηλαδή, αίτημα αλλαγής πολιτικού συστήματος. Κάντε μια προβολή σκέψης και πείτε: εάν χρειαζόταν να συναινέσει η κοινωνία σε μια πολιτική που πάει να αποφασιστεί από τη βουλή, ή απ΄την κυβέρνηση, ή απ΄τον πρόεδρο του κράτους. θα είχε το ίδιο μείγμα περιεχομένου από ότι τώρα που δεν αποφασίζει παρά μόνο όπως πιέζει ή εξαναγκάζει η πολιτική των αγορών; Μόνο αυτή τη σκέψη αν κάνετε θα διαπιστώσετε τη λάθος κατεύθυνση που εξακολουθεί σε επίπεδο αξιών και συστήματος να κινείται ο νεότερος κόσμος. Δηλαδή οι κοινωνίες. Και γι΄αυτό βρίσκονται σε πολική αδυναμία. Γι΄αυτό και λέω ότι, μέσα απ΄τον ανθρώπινο πόνο θα γεννηθεί η νέα σκέψη που θα, ή θα υιοθετηθεί η υπάρχουσα αλλά μη ακουόμενη τώρα, νέα σκέψη που θα δημιουργήσει νέες ισορροπίες. Όταν ανατρέπονται οι ισορροπίες, σκέπτεται κάποιος...όταν τρώει ξύλο κάποιος, με πολύ απλό τόπο, σκέπτεται πώς θα το αποφύγει. Και η διαφυγή δεν είναι πάντα η φυγή. Ο εύκολος τρόπος και ο πιο αποτελεσματικός. Είναι, να οπλιστεί με τα κατάλληλα όπλα για να αντιμετωπίσει τον αντίπαλο. Εδώ ακριβώς τίθεται το θέμα, μέσα στις χώρες.



Γιώργος Κοντογιώργης : Από τη συμβατική καθεστωτική συμπεριφορά στην αντισυμβατική κινητικότητα. Η αντισυμβατική ψήφος δεν είναι αντισυστημική ψήφος.
https://contogeorgis.blogspot.com/2018/06/blog-post.html
Απομαγνητοφώνηση όλης της εκπομπής, Ελένη Ξένου.



Τρίτη, 3 Απριλίου 2018

«Τι ρόλο οπισθοδρόμησης έπαιξε το επιχείρημα του εξευρωπαϊσμού, αντί το επιχείρημα της προόδου, για τον ελληνικό κόσμο»


ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗΣ - "Ο ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ"




Επέλεξα να σας μιλήσω για κάτι που, δεν έχει να κάνει με την επανάσταση αυτή καθεαυτή, αλλά, με το τι ήθελαν οι Έλληνες, πώς ήθελαν να ανασυγκροτηθούν αποτινάσσοντας τον οθωμανικό ζυγό, πως δηλαδή σκεφτόντουσαν αυτό που θα αποτελούσε το μέλλον υπό μια ελεύθερη πολιτεία.

Αυτό μας εισάγει απευθείας στον προβληματισμό των Ελλήνων πριν από την Επανάσταση, και, σε ό,τι αφορά την κοινωνία και την πολιτική, μας φέρνει όμως αντιμέτωπους και με αυτά που συντελούνταν στη Δύση, στην Δυτική Ευρώπη κυρίως την ίδια αυτή περίοδο, που σημαίνει βασικά την περίοδο των μεγάλων γεγονότων της Ευρώπης, δηλαδή του διαφωτισμού και της Γαλλική Επανάστασης τον 18ο αιώνα, και, αυτή η σύγκριση μπορεί να μας δώσει πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα γιατί είναι μια σύγκριση που, επιτρέπει να γνωρίσουμε τον εαυτό μας. Τι ήμασταν εμείς σε σχέση με την Ευρώπη αυτή την εποχή.

Πρέπει να σας πω ευθύς εξ αρχής ότι υπάρχουν δύο ερμηνείες για τον Ελληνισμό και για το τι ήθελε να δημιουργήσει για τον εαυτό του για το μέλλον. Η μια η παραδοσιακή που θεωρεί ότι υπάρχει μια αδιάπτωτη συνέχεια του Ελληνισμού, που την τοποθετούν χονδρικά την περίοδο προς το τέλος μετά το 1204, δηλαδή προς το τέλος του Βυζαντίου, και μια άλλη αντίληψη η οποία θεωρεί ότι δεν υπάρχει καμιά συνέχεια και ότι ο Ελληνισμός συγκροτήθηκε ως αποτέλεσμα της αναγεννησιακής διαδικασίας του Διαφωτισμού, της Γαλλικής Επανάστασης, δηλαδή των συμβάντων στη Δυτική Ευρώπη.

Από την πλευρά μου θα ισχυριστώ ότι, ούτε η μια ούτε η άλλη άποψη εκφράζουν την πραγματικότητα. Και δεν εκφράζουν την πραγματικότητα διότι, αυτό που είναι ο Δυτικοευρωπαϊκός κόσμος την ίδια αυτή περίοδο κι αυτό που είναι ο Ελληνισμός, αντιπροσωπεύουν δυο διαφορετικούς κόσμους, που έχουν διαφορετική προέλευση και που αυτή η διαφορετική προέλευση σηματοδοτεί και τις διαφορές τους ως προς αυτό που αντιλαμβάνονται ως "πολιτεία". Ως κράτος, ως οργάνωση, κοινωνική, οικονομική και πολιτική για μια κοινωνία.

Τι συμβαίνει στη Δυτική Ευρώπη αυτήν την περίοδο; Ξέρουμε λίγο πολύ ότι ο Δυτικοευρωπαϊκός κόσμος, ξεκινάει μια πορεία, να φύγει από την φεουδαρχία, και να ανασυγκροτηθεί με τους όρους της ελευθερίας. Δηλαδή, αντί να είμαστε υποκείμενα και ιδιοκτησία κάποιου φεουδάρχη -λένε οι κοινωνίες της Δυτικής Ευρώπης- να γίνουμε κοινωνίες που ο καθένας θα συγκροτεί τις κοινωνίες αυτές, τα μέλη τους δηλαδή θα είναι ελεύθεροι άνθρωποι. Όπως είμαστε σήμερα. Ελεύθεροι άνθρωποι στην προσωπική μας ζωή, στις επιλογές μας για την ζωή και για την πορεία μας στο χρόνο. Ατομική και συλλογική. Τι συμβαίνει στον ελληνικό κόσμο; Στον ελληνικό κόσμο, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Οι κοινωνίες είναι συγκροτημένες ως ελεύθερες κοινωνίες. Δεν ζουν το καθεστώς της φεουδαρχίας. Και διαπιστώνουμε μάλιστα, κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία ερμηνεύουν τη Δυτική εξέλιξη. Τη Δυτικοευρωπαϊκή εξέλιξη. Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτά; Ότι, ο ελληνικός κόσμος στην περίοδο της Τουρκοκρατίας, -υπό καθεστώς επομένως εθνικής κατοχής- θεωρεί ότι έχει θεμελιώδες κοινωνίες μέσα στις οποίες ζει, αναπτύσσεται και θεωρεί ότι είναι η πατρίδα, τα «κοινά». Αυτά που στη συνέχεια κακώς αποκαλύθηκαν «κοινότητες». Δεν είναι το οθωμανικό κράτος η πατρίδα. Πατρίδα του καθενός, είναι η πόλις κράτος, δηλαδή το «κοινό». Και μάλιστα παρουσιάζουν αυτά τα «κοινά» τέτοια ομοιότητα ως προς το κοινωνικό και πολιτικός τους σύστημα με τις κοινωνίες των πόλεων κρατών της αρχαιότητας, που, μας κάνει να διερωτόμαστε, "τα ανακάλυψαν ξαφνικά την περίοδο της Τουρκοκρατίας;..." ή μήπως τα συναντάμε σε διάρκεια κι αυτό συγκροτεί τη συνέχεια του ελληνισμού; Εξαιτίας του γεγονότος δηλαδή ότι δεν άλλαξε ο χαρακτήρας των κοινωνιών του ελληνισμού και ήταν κοινωνίες με ελευθερία. Που σημαίνει από την άλλη μεριά και κοινωνίες που, αναπτύσσουν δραστηριότητες που υποστηρίζουν την ελευθερία. Όπως το εμπόριο, όπως η μεταποίηση, όπως η γνώση, τα γράμματα -που είναι αναγκαία για το εμπόριο και λοιπά- κι ένα αντίστοιχο κοινωνικό και πολιτικό σύστημα. Όπου υπάρχουν δημοκρατικά «κοινά»/κοινότητες, έχουν με όρους ταυτολογίας το σύστημα που συναντάμε στην Αθήνα της εποχή του Περικλή. Τις ίδιες αρχές. Το ίδιο όπου συναντάμε ολιγαρχίες. Όπως ακριβώς την εποχή που δεν είχαμε ένα κοινωνικό και πολιτικό σύστημα, άλλο ήταν η Σπάρτη, άλλο η Αθήνα, άλλο η Θήβα και ούτω καθεξής, έτσι και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας έχουμε αυτή τη διαφοροποίηση.

Επομένως, είναι διαφορετικό το κοινωνικό και πολιτικό σύστημα που επιδιώκει κάποιος που εξέρχεται από τη φεουδαρχία, από κάποιον που ζει το πολιτειακό και κοινωνικό γεγονός με ελευθερία. Γι΄αυτό και βλέπουμε λοιπόν, τις διαφορές οι οποίες υπάρχουν την περίοδο αυτή, μεταξύ των Ελλήνων και μεταξύ των Δυτικοευρωπαίων τόσο σε επίπεδο στοχασμού όσο και σε επίπεδο κοινής οργάνωσης των πραγμάτων. Πού συναντιόνται οι δύο αυτοί κόσμοι; Στο επίπεδο της ελληνικής γραμματολογίας. Τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα διαβάζουν και οι μεν, τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα διαβάζουν και οι δε. Η διαφορά είναι ότι οι μεν Δυτικοί τον διαβάζουν προκειμένου να εμπνευστούν για την κοινωνία του μέλλοντος, -είτε είναι συντηρητικοί, είτε ριζοσπάστες όπως οι Ιακωβίνοι- επιλέγουν όμως ένα σύνταγμα ακόμα και οι ριζοσπάστες, που δεν είναι δημοκρατικό, είναι το πολίτευμα του Σόλωνα. Ο Σόλωνας για πρώτη φορά καθιερώνει την καθολική ψηφοφορία των αντρών. Και, εγκαθιδρύει ένα πολιτικό σύστημα, το οποίο είναι ημι-αντιπροσωπευτικό. Του επιτρέπει να έχει πλήρη αυτονομία, δηλαδή να κατέβει ολόκληρη η κοινωνία της Αθήνας στην πλατεία, ή ολόκληρη η ελληνική κοινωνία στην πλατεία Συντάγματος σήμερα, μπορεί ο πρωθυπουργός να πει, όπως μπορούσε και ο Σόλωνας να πει, ότι αυτός θεωρεί ότι είναι άλλο το συμφέρον του κράτους, της πόλεως, του έθνους κι επομένως ακολουθεί τη δική του πολιτική. Είναι υποχρεωμένος όμως επειδή εκλέγεται να λαμβάνει και υπόψιν κάποιες παραμέτρους. Αυτό είναι το σύστημα στην ακραία μορφή, στην πιο ριζοσπαστική, που υιοθετούν οι ριζοσπάστες της Γαλλικής Επανάστασης και του διαφωτισμού. Ο βασικός τους προβληματισμός είναι πώς θα βγουν από τη φεουδαρχία. Πώς θα φτιάξουν αρχικά ένα σύστημα το οποίο θα κάνει πιο ήπια την απόλυτη μοναρχία που κυριαρχεί αυτή την εποχή και γι΄αυτό βλέπουμε τον Μοντεσκιέ παραδείγματος χάρη, που εισάγει την αρχή της διάκρισης των εξουσιών. Που την έχουμε αποθεώσει σήμερα, θεωρώντας ότι είναι η αρχή της δημοκρατίας. Η αρχή της διάκρισης των εξουσιών, λέει, να μην κατέχει ο μονάρχης όλες της αρμοδιότητες, αλλά να τις μοιράσουμε μέσα στο κράτος. Δε λέει να μεταβάλλουμε τη σχέση μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής. Αυτή τη θέλουμε ίδια. Η κοινωνία να είναι εκτός συστήματος, ένας ιδιώτης, το πολιτικό σύστημα να κατέχεται από το κράτος. Και, οι πιο προοδευτικοί, οι οποίοι εισάγουν, επεξεργάζονται εκείνοι την εποχή, και στην πραγματικότητα θα εγκαθιδρυθεί μόλις στο τέλος του 20ου αιώνα, το σύστημα του κράτους έθνους. Ένα πολιτικό σύστημα δηλαδή μια ημι-αντιπροσωπευτική/προ-αντιπροσωπευτική χροιά, όπως είναι το σημερινό πολιτικό σύστημα. …………… Μόνο μετά τον ψυχρό πόλεμο αυτό έχει γίνει αδιαμφισβήτητο στην εποχή μας. Το ίδιο συμβαίνει και στον τρόπο που αντιλαμβάνονται το έθνος. Που σημαίνει τη συνείδηση του ότι ανήκουμε σε μια κοινωνία και θέλουμε πολιτικά να συγκροτηθούμε. Στην περίοδο αυτή, στη Δυτική Ευρώπη, και, στην εποχή μας κυριαρχεί επίσης η αντίληψη ότι, το έθνος δεν είναι μια συνειδητή οργανική κατάσταση μιας ανθρώπινης κοινωνίας, αλλά ότι είναι μια κατασκευή, μια επινόηση του κράτους προκειμένου να αποσπάσει την κοινωνία από την πρόσδεσή της στο μονάρχη και να προσδεθεί στο κράτος. Να υποστηρίζει δηλαδή το κράτος να τον νομιμοποιεί. Αυτό περιέχει μια πονηριά. Η οποία πονηριά έγκειται στο ότι, μας δηλώνει ότι η κοινωνία δεν μπορεί να έχει δική της ταυτότητα, αλλά ότι υπάρχει ως έθνος επειδή έρχεται να υπηρετήσει το συγκεκριμένο κράτος. Στην πραγματικότητα το πολιτικό σύστημα του κράτους αυτού που είναι το σύστημα της πολιτικής κυριαρχίας κατέχει το σύνολο της πολιτικής αρμοδιότητας και άρα, το κράτος αυτό ορίζει τι είναι εθνικό και τι δεν είναι. Αποφασίζει δηλαδή για το συμφέρον μας και τη συνείδησή μας. Εκείνο που δεν αποδέχεται λοιπόν η αντίληψη ότι έθνος είναι το να ανήκουμε σε ένα κράτος, είναι να αναλάβουμε εμείς την αρμοδιότητα να προσδιορίσουμε τι είναι εθνικό συμφέρον και τι δεν είναι. Διότι, μπορεί να βλέπουμε σήμερα τις πολιτικές δυνάμεις να διαγκωνίζονται μεταξύ τους, αλλά όταν τίθεται το ζήτημα της ουσίας του πολιτικού συστήματος, του τι θα υπηρετήσει, τι σκοπό θα υπηρετήσει –το βλέπουμε με τη σημερινή κρίση- τότε εκεί διακρίνουμε ότι, ο βασικός αντίπαλος ο θεμελιώδης εχθρός είναι η κοινωνία. Η κοινωνία δεν πρέπει να εισέλθει στο πολιτικό σύστημα και άρα να έχει αποφασιστικό λόγο στην πολιτική διαδικασία. Μπορεί να διαδηλώνει για να πιέσει την κοινωνία, αλλά δεν μπορεί να διαδηλώνει για να πάρει η ίδια, να αναλάβει η ίδια την αρμοδιότητα του εντολέα. Σήμερα την ιδιότητα του εντολέα, σύμφωνα με την ιδέα του διαφωτισμού για το τι είναι δημοκρατία, την κατέχει το κράτος, όπως κατέχει και την ιδιότητα του εντολοδόχου. Αυτό λοιπόν είναι το πρόβλημα. Τι μας λέει λοιπόν ο ελληνικός κόσμος την εποχή αυτή; Τι σκέφτεται; Αυτά σκέφτεται; Πώς θα φτιάξει, θα διώξει τον Οθωμανό κατακτητή και θα δημιουργήσει στη θέση του μια απόλυτη μοναρχία, όπως έγινε με τους βαυαρούς παραδείγματος χάρη; Μήπως σκέφτεται να δημιουργήσει ένα κράτος έθνος όπως έγινε στη συνέχεια; Σαφώς όχι. Ούτε την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας προτείνει, ούτε αυτές τις λύσεις τις οποίες επεξεργάζονται οι Δυτικοί στοχαστές και στη συνέχεια θέτουν σε εφαρμογή οι Δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες. Εκείνο που κάνει και το αποκρυσταλλώνει μ΄έναν παραδειγματικό τρόπο στο σύνταγμά του ο Ρήγας Βελεστινλής, ο Φεραίος, είναι να προσπαθούν να συνδυάσουν τις κοινωνίες εν ελευθερία που είναι τα κοινά, οι κοινότητες, με ένα ελεύθερο κεντρικό πολιτειακό σύστημα, το οποίο είναι το πρώτο και το τελευταίο στην ιστορία της νεότερης ανθρωπότητας αλλά και της ανθρωπότητας, θα συνδυάζει αυτό που συντελούνταν με αφετηρία τη Δυτική Ευρώπη αυτή την εποχή, δηλαδή την ελεύθερη κοινωνία με τη δημοκρατία. Αυτό σημαίνει άμεση δημοκρατία. Να διευκρινίσω εδώ ότι, δεν υπάρχει άμεση και έμμεση δημοκρατία. Η δημοκρατία είναι σύστημα. Ως σύστημα είναι πράγμα. Ή υπάρχει ή δεν υπάρχει. Όπως δεν υπάρχει ένα έμμεσο ξύλο, ένας έμμεσος άνθρωπος, έτσι δεν υπάρχει και ένα έμμεσο σύστημα. Ή είναι ή δεν είναι. Τα συστήματα όπως και τα πράγματα είναι ή δεν είναι κάτι. Δεν είναι λοιπόν η έμμεση δημοκρατία, δεν είναι καν αντιπροσωπευτικό σύστημα. Και βεβαίως, άλλο αντιπροσώπευση, άλλο δημοκρατία. Ο Ρήγας λοιπόν, αυτό που προτείνει είναι, την δημοκρατία στα κοινά και στις περιφέρειες και συγχρόνως τη δημοκρατία στο σύνολο. Δηλαδή, στο κεντρικό πολιτικό σύστημα. Σε τι διαφέρει απ΄αυτό που μετά τον Αλέξανδρο και μέχρι την άλωση του Βυζαντίου έχουμε στον ελληνικό κόσμο ως πολιτειακό σύστημα; Αυτό το είχαν αποκαλέσει «κοσμόπολη». «Κοσμόπολις» ήταν ο συνδυασμός των πόλεων κρατών, που τώρα εντάσσονται σε ένα κοσμοκράτος, δηλαδή σε ένα κράτος που περιλαμβάνει τις πόλεις κράτη και συγχρόνως έχει και ένα πολιτικό σύστημα το οποίο ρυθμίζει ό,τι περισσεύει απ΄αυτές. Παραδείγματος χάρη σήμερα την διεθνή οικονομία τη ρυθμίζουν οι μεγάλες δυνάμεις. Με συνέργεια ή με επιβολή. Η «κοσμόπολη» έλεγε ότι, αντί τη δύναμη θα συγκροτήσουμε σχέση εξουσίας. Δηλαδή κανόνες οι οποίοι όπως και μέσα στο κράτος δεν θα επικυρώνονται ή δεν θα διαμορφώνονται από την δύναμη αλλά θα διαμορφώνονται από ένα προαποφασισμένο κανονιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εντάσσεται και η δύναμη. Υπάρχει λοιπόν μια πολύ μεγάλη διαφορά διότι το ένα εισάγει τη δύναμη ως προϋπόθεση για τις ανθρώπινες σχέσεις, το άλλο εισάγει την ελευθερία και τον κανόνα τον οποίο γνωρίζουμε όλοι και τον οποίο εάν τον παραβούμε μας τιμωρούν. Αυτή λοιπόν είναι η διαφορά. Η «κοσμόπολη» όμως αυτή, είχε ως κεντρικό πολιτικό σύστημα, στο τέλος όταν ολοκληρώθηκε, τι; Μια πόλη που λειτουργούσε ως πρωτεύουσα. Η Κωνσταντινούπολη, ήταν η βασιλεύουσα πόλη, η μητρόπολη που συγκροτούσε το κεντρικό πολιτικό σύστημα. Ο Ρήγας λοιπόν έρχεται και μας λέει, “δεν θέλουμε πια αυτό”, θέλουμε το σύστημα των πόλεων διότι ο καθένας στη μικρή θεμελιώδη του κοινωνία θα αυτοκυβερνιέται και θα καθορίζει τα δικά του, στη περιφέρειά του επίσης, αλλά θέλουμε εκτός απ΄αυτό και το σύνολο κράτος, η επικράτεια, να αυτοκυβερνιέται επίσης. Δηλαδή, να συμμετέχουν όλα τα μέλη της κοινωνίας, οι «κοσμοπολίτες» όπως τους λέγανε, -η έννοια του «κοσμοπολίτη» δεν είναι αυτό που είναι σήμερα, που νοείται σήμερα, ότι δηλαδή είμαστε ελεύθεροι και κυκλοφορούμε στον κόσμο και, επομένως δεν έχουμε θεσμική ιδιότητα- «κοσμοπολίτης» ήταν ο πολίτης της Κοσμόπολης, του κράτους δηλαδή που υπερείχε, του Βυζαντίου παραδείγματος χάρη, της Ρώμης παραδείγματος χάρη, ήταν πολίτης της πόλης όπου ανήκε και πολίτης της κοσμόπολης. Κοσμοπολίτης. Αυτό λοιπόν, το θέλει σήμερα ο Ρήγας να είναι στο σύνταγμά του ένα κεκτημένο όλων των μελών της κοινωνίας. Εγώ είμαι πολίτης του μικρού χωριού της πόλης μου, είμαι πολίτης της περιφέρειάς μου, που αυτοκυβερνιώμαι -δεν ορίζω αντιπροσώπους να με κυβερνούν- αλλά, είμαι επίσης και πολίτης της σύνολης πολιτείας, του κράτους. Και, αυτό ακριβώς είναι αν θέλετε το καινούργιο παράδειγμα το οποίο βεβαίως παρακάμφτηκε από τις Δυτικές κοινωνίες, διότι δεν προσιδίαζε με την εποχή τους. Δεν μπαίνει κανείς στην δημοκρατία όταν απλώς απελευθερώνεται απ΄τη φεουδαρχία. Επιδιώκει, όχι αυτό που επαγγέλλεται δημοκρατία, που είναι η ατομική, η κοινωνική και η πολιτική ελευθερία, αλλά, αυτό που επαγγέλλεται η πρώιμη εποχή της ελεύθερης κοινωνίας, δηλαδή απλώς την ατομική ελευθερία. Η απόσταση είναι τεράστια. Ο Ρήγας λοιπόν, αυτό έρχεται να μας υποδείξει. Ως προς το πολιτικό σύστημα. Το δεύτερο που έρχεται να μας υποδείξει ως προς σ΄αυτό που αποκαλούμε «έθνος», είναι όπως θα το έλεγα η «πολυσημία» του. Αναγνωρίζει δηλαδή ότι έθνος δεν είναι η ιδιότητα το να αναφέρομαι σε ένα ιστορικό παρελθόν και να ανήκω σε ένα κράτος το οποίο θα με αποδίδει αυθεντικά 100%. Το έθνος το συνδυάζει με την ελευθερία κι όχι το ανήκειν. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι, αντιλαμβάνεται το έθνος ως το λαό στο σύνολό του, ο οποίος αν θέλει εσωτερικά να αυτοθεσμείται, που σημαίνει να φτιάχνει τη δική του πολιτεία μέσα στο συνολικό κράτος, μπορεί να το κάνει. Και, εάν θέλει να έχει τη δική του ταυτότητα, μπορεί να την έχει και να την διαχειρίζεται ο ίδιος. Η ολότητα δηλαδή που ανήκει στην ταυτότητα αυτού. Και, εάν θέλει επίσης να οργανώνεται πέραν αυτής και να δημιουργεί προεκτάσεις μεταφοράς της ιδιότητας του πολίτη απ΄τη μια περιοχή στην άλλη, να μπορεί να το κάνει εσωτερικά. Αυτό είναι η ελληνική κληρονομιά της έννοιας της ταυτότητας. Της συλλογικής ταυτότητας. Που λέει ότι, την ταυτότητά μας, δε μας τη φτιάχνει το κράτος. Το κράτος έρχεται να την οικειοποιηθεί για το δικό του σκοπό. Η ταυτότητα, όπως η ατομική μας ταυτότητα του τι είμαστε εμείς σε σχέση μετ τους άλλους, τι ορίζουμε αν ρωτήσουμε κάποιον, πώς ορίζει τον εαυτό του, θα σας δώσει πέντε στοιχεία ή δέκα τα οποία αναγνωρίζει στον εαυτό του και, είτε αληθινά είτε όχι δεν έχει σημασία. Και, τα οποία αντιδιαστέλλονται με αυτά που αποτελούν διαφοροποιά στοιχεία του άλλου. Μπορεί οι διαφορές να είναι ανύπαρκτες, αλλά η ταυτότητα δεν έχει να κάνει μόνο με τις διαφορές. Έχει να κάνει με τη διαφορετική συνείδηση. Άρα, η ταυτότητα υπάρχει εκεί που υπάρχει ελεύθερος άνθρωπος. Αυτός που δεν είναι ελεύθερος όπως ο δουλοπάροικος, έχει την ταυτότητα του αφεντικού του. Δεν θα τον ρωτήσουν “ποιος είσαι;”, “τι αντιπροσωπεύεις;”, αλλά “σε ποιον ανήκεις;”. Εδώ λοιπόν είναι το καίριο ζήτημα. Ο Ρήγας έρχεται να μας πει, ότι δεν πρέπει να ισχύσει αυτό που έλεγαν οι άνθρωποι του διαφωτισμού, η αρχή της «ομοιογένειας», να μην υπάρχει διαφορετικό, να αναγνωρίζονται όλοι ως πολίτες και να μην υπάρχει διαφορετική συγκρότηση ανάλογα με τις επιμέρους ταυτότητες αλλά μια πολιτική εξουσία, ένα ενιαίο κράτος και τίποτε πέραν αυτού, έρχεται να μας πει λοιπόν ότι αυτό δεν το αναγνωρίζει διότι είναι ανελεύθερο. Ότι λέγαν οι αρχαίοι, ότι δε φτιάχνανε ένα ενιαίο κράτος –και γι΄αυτό αντιτάχθηκαν στο κράτος του Αλέξανδρου- διότι, θεωρούν ότι είναι πράξη ανελευθερίας να στερηθούν αυτή την πολυσημία της ελευθερίας που είχαν. Ο Ρήγας λοιπόν, εγκαθιδρύει δύο, τρία ή περισσότερα επίπεδα ταυτότητας. Στη κορυφή υπάρχει αυτό που ενοποιεί το σύνολο, η ελληνική ταυτότητα. «Έλληνες», όπως και όλοι οι άλλοι Έλληνες και όχι μόνο της εποχής –τον 18ο αιώνα δηλαδή και τον 19ο αιώνα- θεωρούσαν ότι ήσαν , όχι μόνον οι Έλληνες στην καταγωγή, αλλά και οι ελληνίζοντες, δηλαδή οι Βούλγαροι –τους αναφέρει ρητά- οι Ρουμάνοι, οι Αλβανοί, όλοι όσοι ανήκουν στο πεδίο της ελληνικής πολιτικής περιοχής. Ό,τι ήταν ο ελληνισμός, το έθνος το ελληνικό από την αρχαιότητα, από την εποχή που ο Ισοκράτης όρισε ότι έθνος των Ελλήνων, Έλληνες είναι οι μετέχοντες της ελληνικής παιδείας. Ελληνικής παιδείας, όχι της παιδείας της μάθησης, αλλά της παιδείας ως πολιτισμού, δηλαδή ως τρόπου ζωής. Ελευθερίας με ό,τι αυτό συγκροτεί ως δημιουργία στον πολιτισμό και στις ελευθερίες. Αυτό λοιπόν είναι το κλειδί για να ερμηνεύσουμε αυτό που αντιλαμβάνεται ο Ρήγας. Ότι, όλοι έχουν τη δική τους ταυτότητα, αλλά, υπάρχει η ενοποιός ταυτότητα του έθνους που είναι η ελληνική. Και μάλιστα, λαμβάνει πρόνοια ώστε, να ενισχύεται ο πατριωτισμός αυτής της ταυτότητας. Προνοεί τη δημιουργία -τη γενίκευση μάλλον, το μοναδικό σχολικό εκπαιδευτικό σύστημα που υπήρχε και μάλιστα κοσμικό για αυτή την εποχή, ήταν το ελληνικό- προνοεί να είναι παντού και να είναι καθολική παιδεία που να περιλαμβάνει και τις γυναίκες! Όπως, οι γυναίκες προνοείται να στρατεύονται! Ουσιαστικά δηλαδή, εισάγει την ισότητα των ανδρών και των γυναικών σε μια εποχή που, η Γαλλική Επανάσταση όπως ξέρουμε αποφάσιζε ότι οι γυναίκες δεν είναι άνθρωποι και συνεπώς δε μπορούν να έχουν το δικαίωμα του πολίτη. Δεν εφαρμόστηκε ποτέ ούτε και ως προς τους άνδρες. Η καθολική ψήφος υιοθετήθηκε, σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, μόλις, στις παραμονές του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Ρήγας λοιπόν, προνοεί αυτό. Αυτό είναι το ριζοσπαστικό αν θέλετε στοιχείο, διότι, η ιδιότητα του πολίτη και της ψήφου υπάρχει ήδη στα κοινά κι ο Ρήγας δεν έρχεται να δημιουργήσει ένα σύστημα για το μέλλον. Έρχεται να δημιουργήσει ένα σύστημα που αναπαράγει το παρόν. Που αποδίδει το παρόν. Γι΄αυτό και δεν μιλάει για απελευθέρωση της κοινωνίας απ΄τη φεουδαρχία, μιλάει για την ανασυγκρότηση των κοινών με όρους δημοκρατίας, όλα –αντί να είναι ορισμένα και ορισμένα όχι- και, την ανασυγκρότηση με την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού, του κεντρικού πολιτικού συστήματος με όρους δημοκρατίας. Και επίσης, το κράτος του Ρήγα έχει εδαφικά όρια, όσα και η φιλοδοξία και η πραγματικότητα του ελληνισμού της εποχής. Και σ΄αυτό αποδίδει τις πραγματικότητες αυτές. Περιλαμβάνει δηλαδή το σύνολο της οθωμανικής αυτοκρατορίας και επίσης ένα μέρος που ξεφεύγει από αυτήν και που θεωρεί ότι είναι στον ελληνικό ζωτικό χώρο. Είναι στην πραγματικότητα ο ζωτικός χώρος που, ιππεύει σε τρεις αυτοκρατορίες κατά ένα μέρος –το μεγαλύτερο μέρος της οθωμανικής αλλά και στις παριφές της ρωσικής και της αυστριακής- διότι έως εκεί δέσποζαν οι ελληνικές κοινωνίες της εποχής και οικονομικά με μια αστική τάξη που δεν συγκρίνεται με τις εθνικές αστικές τάξεις, είναι οικουμενική για την εποχή εκείνη, με μια πνευματική τάξη η οποία συγκρίνεται με τις πιο ανεπτυγμένες και τις πιο μεγάλες χώρες της εποχής αυτής, και, βεβαίως με ένα υπόβαθρο κοινωνικό, ανθρωποκεντρικό όπως θα το λέγαμε, δηλαδή βασισμένο στην ελευθερία που δεν έχει να το επιδέξιε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα για την εποχή.

[Διακρίνω τον ελληνικό ζωτικό χώρο που περιλαμβάνει την οθωμανική αυτοκρατορία και ορισμένες παρυφές, ας πούμε τη Μάλτα. Και υπό ένα ερωτηματικό, ακόμα και τη Νότια Ιταλία. Δηλαδή, περιοχές που θεωρεί –και θεωρούν όλοι οι έλληνες την εποχή αυτή- ότι ανήκουν στον ελληνικό ζωτικό χώρο και είναι έλληνες. Απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων, Όχι αιματολογικά. Γιατί αυτό που συμβαίνει που ακόμα και σήμερα δεν το έχουμε αντιληφτεί, είναι ότι έχουμε μια επιστροφή από μια αντίληψη έθνους-κομοσυστήματος, που υπερβαίνει το αιματολογικό σε μια πρωτόλεια εποχή που είναι η εποχή της μετάβασης από την φεουδαρχία στην κοινωνία των ελευθεριών, που εκεί, το συλλογικό συγκροτείται με βάση το αιματολογικό στοιχείο. Διότι αυτό που αντιλαμβάνεται ο κοινός άνθρωπος είναι, την οικογένεια. Όπως στην οικογένεια δεν αναγνωρίζουμε το νόθο τέκνο, διότι αιματολογικά δε μας βγαίνει, έτσι συμβαίνει και με τα έθνη που πρωτοσυγκροτούνται. Αλλά, αυτό το είχε ξεπεράσει ο ελληνικός κόσμος απ΄τον 5ο αιώνα. Ίσως και πριν. Εδώ λοιπόν, περιπίπτει σ΄αυτή την παγίδα, της αντίληψης που εισάγει ο Φαλμεράυερ μ΄αυτή τη μελέτη που παρουσίασε, που προσεγγίζει τον ελληνισμό όπως ο ελληνισμός είχε να αντιμετωπίσει τον εαυτό του από τον 5ο αιώνα. Και επομένως απ΄αυτή τη στιγμή, αρχίζει το νέο διακύβευμα που είναι οι «εθνικισμοί». Δηλαδή, η αποχώρηση των κοινωνιών που ανήκαν και το αποδέχονταν ότι ανήκαν στον ελληνικό πολιτισμικό χώρο και η ανασυγκρότησή τους με όρους κράτους έθνους. Αυτό το συναντάμε ακόμα και σήμερα στην ορολογία που έχει μείνει στον βουλγαρικό κόσμο, όπου υπάρχει η έννοια του «γραικομανούς». Οι εξελληνισμένοι δηλαδή Βούλγαροι, οι οποίοι αντιστέκονταν –όχι οι Έλληνες που ήταν εκεί- και αντιστέκονταν σ΄αυτή την αντίληψη του έθνους που ήταν η καθαρά αιματολογική και εθνοκεντρική.]

Ας δούμε λοιπόν αυτό το σύνταγμα του Ρήγα, τι προνοεί, έτσι για να διαμορφώσουμε μια μικρή εικόνα.

Είπαμε ότι ουσιαστικά είναι, η «κοσμόπολη», το «κοσμοκράτος», που περιλαμβάνει πολλές εθνότητες αλλά υπό ένα έθνος, που είναι το ελληνικό έθνος, γι΄αυτό αποκαλεί το σύστημά του «Ελληνική Δημοκρατία» και που είναι μια οικουμενική κοσμόπολη. Είπαμε επίσης ότι προνοεί την συνέχιση ύπαρξης των κοινών, των πόλεων δηλαδή, όχι τα αστικά κέντρα –δηλαδή τις θεμελιώδης κοινωνίες, τις πόλεις κράτους που απλώς τις αποκαλούν “κοινότητες” στην εποχή μας κακώς, διότι δεν είναι κοινότητες είναι κοινά.- Και δεύτερον, οι αρχές, τα αξιώματα. Χρειάζονται αξιώματα για να διαχειριστούν κάποιες υποθέσεις. Σ΄αυτή την περίπτωση, είναι όπως μας το περιγράφει ο Αριστοτέλης για την Αθηναίων Πολιτεία, είναι συνοδικά. Συνοδικές. Ποτέ προσωποπαγείς. Μια. Ένας να κατέχει ένα αξίωμα. Είναι συνοδικές. Ό,τι ήταν και μέσα στα κοινά της Οθωμανοκρατίας και πριν. Τι ξέρουμε; Οι προύχοντες. Οι προύχοντες ήταν πάντα τρεις, τέσσερις, ή πέντε, έξι, ανάλογα με το μέγεθος της πόλης –του κοινού-. Και, για να εξασφαλίζεται η ομοφωνία απαγορευόταν μεταξύ των αρχών το σύστημα της πλειοψηφίας για να μην αποκτούν αυτονομία. Και γι΄αυτό το λόγο η σφραγίδα στα κοινά της Οθωμανοκρατίας, κοβόταν σε τόσα κομμάτια όσοι ήταν οι προύχοντες και ο καθένα κατείχε ένα κομμάτι. Για να αποκτήσει ισχύ η απόφαση έπρεπε να ομονοήσουν όλοι, άρα να φέρουν τα κομμάτια της σφραγίδας και να μπει για να έχει ενότητα, αλλιώς δεν έχει ισχύ. Αυτό σήμαινε τι; Ότι αν δεν συμφωνούσαν έπρεπε να συγκαλέσουν τη μάζωξη, “μικροί και μεγάλοι” λέει, δηλαδή σημαντικοί και μη σημαντικοί, να αποφασίσουν εκείνοι. Εκεί που υπήρχε δημοκρατία. Εκεί που υπήρχε ολιγαρχία, πάλι να αποφασίσουν οι ολιγάρχες. Και, αυτό το σύστημα λοιπόν εισάγει, γιατί είναι το σύστημα που εμπνέεται από την αθηναϊκή Δημοκρατία αλλά που το ζουν οι Έλληνες στην εποχή, ο Ρήγας για να πει ότι οι αρχές οι αστικές αρχές παραδείγματος χάρη πρέπει να΄ναι συνοδικές και να εφαρμόζουν την αρχή της ομοφωνίας. Επιπλέον, η διάρκειά τους είναι μέχρι έναν χρόνο. Όχι πάρα πάνω. Για να μην αποκτούν εδραία βάση επιρροής. Και, προσθέτω επίσης, περιορισμένες αρμοδιότητες ελευθέρως ανακλητές και για την πολιτική τους πράξη υποκείμενες στην δικαιοσύνη.

Επισήμανση: Σήμερα όχι μόνον οι πολιτικοί δεν υπόκεινται στη δικαιοσύνη, -όταν δεν αναλαμβάνουν την πολιτική πράξη λέει “παράτα με”, γιατί σημαίνει… αν έχει διαπράξει το σφάλμα για το οποίο αναλαμβάνει την πράξη πρέπει να πάει στη δικαιοσύνη να πληρώσει-. Αυτή είναι η λογική του πράγματος. Οι πολιτικοί λοιπόν, δεν υπόκεινται σήμερα στη δικαιοσύνη. Οι πολιτικοί στο σύνταγμα του Ρήγα, υπόκεινται στη δικαιοσύνη. Δε μιλάμε για την ασυλία, που ο καθένας σήμερα πολιτικός μπορεί να παραβιάζει το νόμο, να υπογράφει ακάλυπτες επιταγές, ή να διαπράττει αδικήματα στην ιδιωτική του ζωή και να μην υπόκεινται στη δικαιοσύνη, αυτή είναι η έννοια της ασυλίας, αλλά αναφερόμαστε στην πολιτική πράξη την οποία βλάπτει την κοινωνία. Αυτό, ο Αριστοτέλης και ο Πολύβιος μας στο λέει με έναν πολύ ενδιαφέροντα τρόπο: τα ατομικά αδικήματα, τιμωρούνται ελαφρύτερα διότι βλάπτουν έναν. Τα πολιτικά αδικήματα τιμωρούνται αυστηρότερα διότι βλάπτουν τους πολλούς. Η αρχή είναι ότι, στη δικαιοσύνη υπόκεινται αυτός που δεν κατέχει την καθολική και την κυρίαρχη πολιτική αρμοδιότητα. Κανείς δεν νομοθετεί για να ελέγξει τον εαυτό του ή να τον υποβάλλει στη δικαιοσύνη όταν αυτός νομοθετεί.

Δεύτερον, η έννοια του πολίτη δεν είναι μια, όπως είναι σήμερα που εξομοιώνεται με τον απλό ψηφοφόρο. Αλλά είναι η έννοια του πολίτη που αυτοκυβερνιέται, η ψήφος του δηλαδή έχει αναφορά στην κυβέρνηση και όχι στην εξουσιοδότηση κάποιου να τον κυβερνήσει και πολυεπίπεδη, δηλαδή, ο πολίτης ασκεί την ιδιότητα του πολίτη στο κοινό, στην περιφέρεια, στο κέντρο και ούτω καθεξής. Το έθνος είπαμε ότι αναφέρεται σε μια πολυσημία αλλά, δεν αναγνωρίζει –όπως και ο ελληνικός κόσμος, στο σύνολό του το ελληνικό κοσμοσύστημα- την δυνατότητα να ανασυγκροτείτε μια πολιτισμική οντότητα ως ολότητα. Οι Αλβανοί, οι Βούλγαροι, οι Έλληνες και όποιοι άλλοι. Μπορούν να ανασυγκροτούνται μέσα στους θεσμούς στις πολιτείες της κοσμόπολης, δηλαδή στο κοινό, αν στη Θεσσαλονίκη παραδείγματος χάρη υπάρχουν Σλάβοι θα φτιάξουν το δικό τους κοινό μες τη Θεσσαλονίκη, αν υπάρχουν Εβραίοι το δικό τους, αν υπάρχουν Έλληνες το δικό τους, και όλοι μαζί έχουν εσωτερική αυτονομία, αλλά και συνολική στη πόλη έκφραση εκεί που υπάρχουν κοινά συμφέροντα να διαχειριστούν. Αυτό λοιπόν, είναι το σύστημα του Ρήγα. Τι μας λέει λοιπόν αυτό το σύστημα με τα σημερινά μέτρα; Ότι ήτανε τοπικό; Προφανώς όχι. Το σύστημα που δημιούργησαν οι ριζοσπάστες της Γαλλική Επανάστασης, ακόμα και οι μετριοπαθείς, εμπνεόμενοι από την πόλη της εποχής του Σόλωνα και όχι της Δημοκρατίας, ήταν τοπικό για την εποχή εκείνη. Διότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις. Δεν ήξερε ο δουλοπάροικος να ψηφίσει και δεν τον ενδιέφερε. Να απελευθερωθεί ως άτομο ήθελε. Το σύστημα που πρότεινε ο Ρήγας, προσιδίαζε απολύτως στις κοινωνίες και στην οργάνωση των ελληνικών κοινωνιών της εποχής όπως προείπαμε. Απόδειξη ότι, όλα τα συντάγματα της Ελληνικής Επανάστασης, στην ίδια αρχή βασίζονται. Γι΄αυτό και δεν έχουν κεντρικές εξουσίες κυρίαρχες και άλλα. Και θα έλεγα και το πολίτευμα του Καποδίστρια, ουσιαστικά έχει αυτή τη χροιά ακόμη. Ο Καποδίστριας όμως γνωρίζοντας ότι δεν υπήρχε δυνατότητα την εποχή αυτή να εφαρμοστεί ένα τέτοιο σύστημα διότι οι μεγάλες δυνάμεις δεν είχαν θέληση να αναγνωρίσουν αυτό το αιρετικό πολιτειακό σχήμα, έλεγε σε όλους: “να λέτε ότι το σύστημά μας είναι προσωρινό”. Να κερδίσει χρόνο.

Αυτό λοιπόν, είναι το πρόταγμα των Ελλήνων στην περίοδο αυτή. Ο ελληνισμός, δε διαχειρίστηκε καλά το ζήτημα της παλιγγενεσίας, της Επανάστασης, και γι΄αυτό, ηττήθηκε. Διότι αυτό που αποτελεί κρατικό μόρφωμα στη πραγματικότητα επιβεβαιώνει την ήττα και την κατάρρευση ενός συστήματος στο οποίο ηγεμόνευσε ο ελληνικός κόσμος και αντιπροσώπευε αυτή την πρόταση ελευθερίας από την αρχαιότητα μέχρι και τον 19ο αιώνα. Η τομή δημιουργείται ακριβώς με την επιλογή να δημιουργηθεί ένα οριακό κράτος, στο οποίο δεν ήθελαν καν οι Έλληνες να ενσωματωθούν, διότι θεωρούσαν ότι δεν τους εξέφραζε. Η αστική τάξη παραδείγματος χάρη των Ελλήνων, ήταν οικουμενική. Δεν είχε ανάγκη τα κρατικά όρια για να αντρωθεί και να προστατευτεί απ΄τις άλλες. Γι΄αυτό και διαπιστώνουμε ότι, μέχρι και τον 19ο αιώνα –θα΄λεγα μέχρι και τον 20ο, δηλαδή μέχρι το 1922- αρνείται. Αλλά και οι κυρίαρχοι του κράτους αυτού, δεν θέλουν την εθνική ολοκλήρωση. Γιατί δεν την θέλουν; Ενώ ακούμε, θα μου πείτε όλοι, ότι μιλούσανε για μεγάλη ιδέα. Έστω, η μεγάλη ιδέα δεν θέλει την ανασυγκρότηση της κοσμόπολης, αλλά ένα εθνικό κράτος που να περιλαμβάνει εδάφη που θεωρούσαμε ελληνικά για την εποχή εκείνη που κατοικούνταν από έλληνες. Γιατί δεν θέλει λοιπόν η άρχουσα τάξη, η πολιτική τάξη των Ελλήνων αυτή την εποχή, την εθνική ολοκλήρωση; Είναι πολύ απλό. Αν υποθέσουμε όχι ότι το ελληνικό κράτος ενσωμάτωνε την Κωνσταντινούπολη, τα εδάφη της Μικράς Ασίας που ήταν Σμύρνη ή Τραπεζούντα είτε τα Γιάννενα, που ήταν τα μεγάλα αστικά κέντρα. Μπορείτε να φανταστείτε σ΄αυτή την περίπτωση, τι θα σήμαινε για την άρχουσα τάξη του ελληνικού κράτους. Που ψήφιζε νόμο εναντίον τους για να προστατευτεί στα προνόμιά της. Θα γινόταν πρόεδροι κοινοτήτων, το πολύ. Διότι, οι άλλοι είχαν ισχύ και είχαν και γνώση παγκόσμια των πραγμάτων. Άρα λοιπόν, δεν είναι τυχαίο ότι, 1897 γίνεται ο πόλεμος, κηρύσσεται ο πόλεμος εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και, στην πραγματικότητα ο στρατός ο ελληνικός έχει 14.000 φαντάρους, που όπως μας λέει ο Βικέλας και οι άλλοι της εποχής -όχι μόνο Έλληνες αλλά και οι ξένοι που παρακολουθούσαν τα γεγονότα- δεν φορούσαν καν άρβυλα για να περπατήσουν. Ξυπόλυτοι ήταν. Δεν είχαν όπλα. Δεν υπήρχε στρατόπεδο να τους εκπαιδεύσει. Δε γνωρίζανε να πυροβολούν με το όπλο. Οι αξιωματικοί λέει, δεν γνώριζαν να ιππεύσουν. Όχι να διεξαγάγουν πόλεμο ιππικού, αλλά να ανέβουν στο άλογο. Οι δε αρμόδιοι, οι υπουργός ναυτικών που, ήταν αρμόδιος για τα πολεμικά γεγονότα της θάλασσας, μας διηγούνται ότι, τη στιγμή που δε γνώριζε καν -διερωτόταν πού είναι ο στόλος, δεν ήξερε- είχε ουρά ολόκληρη από πελάτες του, από την περιφέρειά του, που κατέγραφε ο ίδιος λέει, με τα χέρια του, τα ρουσφέτια που του ζητούσαν. Αντιλαμβάνεστε δηλαδή ότι, δεν υπήρχε η θέληση και απλώς τους ξέφυγε ο έλεγχος, γιατί όπως ομολόγησε και ο βασιλιάς Γεώργιος είχε μπει στην ίδια τη λογική αυτή την εποχή, για να δοξάσει το διάδοχο –νόμιζε ότι, τι; Ότι η μεγάλες δυνάμεις θα μας σταματούσαν.- Κι αυτό που έκαναν οι μεγάλες δυνάμεις, μας άφησαν να εκτεθούμε για να μας ξανά σώσουν. Εκεί ήταν λοιπόν το μεγάλο πρόβλημα.

Διαπιστώνουμε λοιπόν, ότι το ίδιο συμβαίνει και στα εσωτερικά. Δηλαδή, το κράτος αυτό δεν ανταποκρίνεται στις κοινωνικές προσδοκίες. Όπως δεν ανταποκρίνεται στις εθνικές. Γιατί δεν ανταποκρίνεται; Διότι δεν έχει λόγους να ανταποκριθεί. Η κοινωνίες, οι ελληνική κοινωνία δεν είχε αιτήματα απελευθέρωσης ώστε οι σοσιαλιστές να προστρέξουν στις α΄κοινωνικές τάξεις, οι φιλελεύθεροι στις β΄ κοινωνικές τάξεις και να δημιουργήσουν μια εξωθεσμική συνάντηση. Δεν υπάρχει τέτοιο αίτημα, τέτοιο πρόβλημα. Στην ελληνική κοινωνία, το ζήτημα ήταν η βελτίωση των οικονομικών της κάθε οικογένειας. Γι΄αυτό και, το κεντρικό σύνθημα την εποχή αυτή, πέραν του διορισμού ή της πρόνοιας –που, κατέρρευσε βεβαίως και σύστημα της πρόνοιας που υπήρχε στα κοινά, έτσι;…να τους φέρουν φάρμακα- το αίτημα ήταν, έμεινε ιστορικό, της «διλοχίας». Να φέρνουν δηλαδή δύο λόχους στην περιοχή, για να κινήσει λίγο το χρήμα, την παραγωγή. Ό,τι γίνεται σήμερα, στις σημερινές κοινωνίες. Δεν υπήρχε δηλαδή σωτηριακό αίτημα για να οδηγηθούμε σε κάποιον Χίτλερε, γι΄αυτό και δεν είχαν. Ο Χαρίλαος Τρικούπης, έλεγε στο τέλος του 19ου αιώνα, ότι για να εκσυγχρονιστεί η Ελλάδα, πρέπει να απελευθερωθεί ο πολιτικός από τον πολίτη. Το πρόταγμά του ήταν η Μεγάλη Βρετανία όπου δεν υπήρχε. Το 1832, το 7% του αρσενικού πληθυσμού είχε δικαίωμα ψήφου. Βλέπετε λοιπόν ότι, δεν έβαζαν την σκέψη που έβαζε ο Ρήγας να ενσωματώσουμε την κοινωνία στο πολιτικό σύστημα ώστε, να έχει κατ΄ελάχιστον την ιδιότητα του εντολέα. Άρα να αποφασίζει αυτή τι πολιτική θα ασκήσει ο πολιτικός, αλλά πώς θα την φέρουμε στον ιδιωτικό τους χώρο, να την αναγκάσουμε δηλαδή, διότι η κοινωνία τι έκανε; Γνωρίζοντας να πολιτεύεται, διαπραγματευόταν κατά άτομο την ψήφο της. Δηλαδή οδηγηθήκαμε στο πελατειακό σύστημα και άρα στη δυσμορφία του πολιτικού συστήματος που δεν ανταποκρινόταν. Θα με ρωτήσετε, σήμερα έχει κάποια επικαιρότητα αυτό το πρόταγμα εκείνης της εποχής; Θα σας έλεγα ναι. Σε πολλά επίπεδα. Θα πω, επιγραμματικά. Πρώτα πρώτα διότι η ιδέα της συνέχειας ή της μη συνέχειας του ελληνισμού, δεν έχει να κάνει μόνο με την ιστορία μας. Έχει να κάνει με το αν επιλέγουμε μια ιδέα για την εξέλιξη που θα είναι προοδευτική, άρα που θα ανοίγει την κοινωνία και το κράτος στην ελευθερία και στην ευημερία, ή στη χειραγώγηση όπως γίνεται και σήμερα. Αυτό, εάν το δούμε με όρους ελληνικού κόσμου, σημαίνει ότι η αναδρομή σ΄αυτόν δεν σημαίνει να επιστρέψουμε σ΄αυτόν, αλλά να προβάλουμε στο μέλλον το παράδειγμά του. Κι αυτό δεν θέλουν. Διότι αν αυτό το κάνουμε, σημαίνει ότι αυτοί που κατέχουν σήμερα το σύστημα, θα βρεθούν σε μια θέση η οποία δεν θα είναι αυτή που εύχονται μέσα στις παρούσες συνθήκες. Δες τε τη σημερινή κρίση. Να δείτε τη χρησιμότητα αυτού του παραδείγματος. Γιατί υπάρχει; Γιατί δημιουργήθηκε η σημερινή κρίση στον κόσμο; Η χρηματοπιστοτική όπως λέγεται. Είναι κατεξοχήν πολιτικό το ζήτημα. Διότι αυτονομήθηκε η αγορά και έγινε πολιτικά κυρίαρχη και ανέτρεψε την παραδοσιακή ισορροπία που ήταν μεν εξωθεσμική, αλλά, ανέτρεψε την παραδοσιακή ισορροπία μεταξύ κράτους, κοινωνίας και αγοράς. Το κράτος έγινε ένας μοχλός ικανοποίησης βασικών αιτημάτων της αγοράς, η αγορά –όταν μιλάει για αυτορρύθμιση σημαίνει να ρυθμίζει με όρους ισχύος τους κανόνες οι οποίοι θα διέπουν τη σχέση με το κράτος και την κοινωνία, που σημαίνει η κοινωνία, έμεινε έξω από τους δύο αυτούς συντελεστές που κινούν τα νήματα σε μια εποχή. Και, τι σημαίνει αυτό; Ότι αν δεχθούμε πως η κοινωνία, η αγορά και το κράτος υπάρχει επειδή υπάρχει η κοινωνία –δε μπορούμε να διανοηθούμε ελληνική αγορά και ελληνικό κράτος αν δεν υπάρχει ελληνική κοινωνία- το ερώτημα είναι, πού θα συναντηθεί. Άρα ποιος θα βάλει τους κανόνες. Και τους κανόνες της λειτουργίας της αγοράς και τους κανόνες λειτουργίας του κράτους, άρα το σκοπό που θα υπηρετεί το κράτος, και, βεβαίως τους ίδιους τους κανόνες που μπορούν να αποτελέσουν ρυθμιστικό παράγοντα για την αναδιανομή του οικονομικού προϊόντος.

Αυτά και μόνο τα ολίγα, μπορούν να μας δώσουν μια ιδέα για το πού πηγαίνει ο κόσμος, αλλά κυρίως πώς μπορεί κανείς να εμπνευστεί ώστε, ειδικά για την ελληνική κοινωνία, να σκεφτεί τι αρνητικό ρόλο, τι ρόλο οπισθοδρόμησης έπαιξε το επιχείρημα του εξευρωπαϊσμού, αντί το επιχείρημα της προόδου. Γιατί ενοχοποιήθηκε το παρελθόν, ότι για όλα φταίει η Τουρκοκρατία, όταν, υπό καθεστώς εθνικής κατοχή κυριαρχεί ο ελληνικός κόσμος σε τρεις αυτοκρατορίες, ενώ ως ελληνικό κράτος δεν κατορθώνει να δημιουργήσεις ούτε καν μια στοιχειώδη οικονομική ανάπτυξη κι ένα ισόρροπο κράτος; Αυτό δε μας βάζει σε μια απορία να διερωτηθούμε, μήπως κάτι κρύβουμε ως προς αυτό; Την μη ανταποκρισιμότητα του κράτους αυτού προς τη δυναμική αυτής της κοινωνίας κι αυτό που εκφράζει; Όχι για να αρνηθούμε την Ευρώπη. Αυτό που συνέβη στην Ευρώπη ήταν μια κολοσσιαίας σημασίας πρόοδος σε σχέση με το παρελθόν της. Αλλά, η κατάλυση των κατακτήσεων του ελληνικού κόσμου για να οπισθοδρομήσουμε από το πρόταγμα του Ρήγα, της κοσμόπολης, στην απόλυτη μοναρχία, δηλαδή τον «έναν» που είναι ιδιοκτήτης του κράτους και της κοινωνίας όπως ήταν η βαυαρική μοναρχία και η συνέχεια, ε αυτό αποτελεί οπισθοδρόμηση. Δεν αποτελεί διαδικασία απελευθέρωσης. Κι αυτή είναι η σημασία του αναστοχασμού του παρελθόντος διότι σηματοδοτεί μια άλλη αντίληψη για το μέλλον και όχι μια λογική οπισθοδρόμησης στο παρελθόν.

Σας ευχαριστώ πολύ.



ΓΕΩΡΓΙΟΣ Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗΣ
Απομαγνητοφώνηση ομιλίας, Ελένη Ξένου.


Ομιλία του καθηγητή και πρώην Πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη με θέμα "Ο Ρήγας Φεραίος και το πολιτειακό πρόταγμα των Ελλήνων της Τουρκοκρατίας", που δόθηκε στα πλαίσια επετειακού αφιερώματος των εκπαιδευτηρίων "Ελληνογερμανική Αγωγή" για την 25η Μαρτίου, στις 23 Μαρτίου 2009.











Δευτέρα, 26 Μαρτίου 2018

Η ΙΘΆΚΗ ΤΟΥ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ



Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.

Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους·
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά·
σε πόλεις Aιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.

Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.
Aλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.

Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.



Η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει Καβάφη - Ιθάκη






Τρίτη, 20 Μαρτίου 2018

"Ο Ι.Καποδίστριας και το νεοελληνικό κράτος"

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗΣ

Διάλεξη του καθηγητή Γ.Κοντογιώργη με θέμα: "Ο Ι.Καποδίστριας και το νεοελληνικό κράτος", στην επιστημονική Διημερίδα που οργανώθηκε στη Λευκωσία, στις 4-5 Απριλίου 2014, όπου αναδεικνύεται η πηγή της νεοελληνικής κακοδαιμονίας.



Γιώργος Κοντογιώργης,
Το κράτος του Καποδίστρια[1]

1. Από τις πρώτες ενέργειες του Καποδίστρια μόλις ήρθε στην Ελλάδα, στις 8.1.1828, ήταν να ζητήσει από τη Βουλή -που προήλθε από την Γ' Εθνοσυνέλευση της Τροιζίνας (19.3 - 5.5. 1827) και η οποία τον εξέλεξε με επταετή θητεία-, την αναστολή του Πολιτικού Συντάγματος, επειδή "αι δειναί της πατρίδος περιστάσεις και η διάρκεια του πολέμου δεν εσυγχώρησαν ούτε συγχωρούσι την ενέργειαν" αυτού, ως περιέχοντος, όπως θα πει σε άλλη περίσταση, "απάσας τας δημοκρατικάς αρχάς των επαναστατών του 1793".
Στην πραγματικότητα το Σύνταγμα της Τροιζίνας ελάχιστη σχέση είχε με το Σύνταγμα των Γάλλων επαναστατών, υπό την έννοια ότι εδραζόταν στην πολιτική κυριαρχία των πόλεων/κοινών (προνοούσε μόνον για μια σκιώδη κεντρική κυβέρνηση, η οποία επιπλέον τελούσε υπό την πλήρη εξουσία της βουλής), και όχι στο πολιτικά κυρίαρχο κεντρικό κράτος του Συντάγματος του 1793. Σημασία έχει, εντούτοις, να συγκρατήσουμε εξαρχής ότι ο Καποδίστριας δεν δηλώνει αντίθετος επί της αρχής στα συντάγματα αυτά, αλλά στην εφαρμογή τους, σε μια στιγμή που η επανάσταση διαρκεί ακόμη, που ούτε κράτος υπάρχει ούτε και η ελληνική υπόθεση της ανεξαρτησίας έχει κριθεί και οι Δυνάμεις της εποχής εχθρεύονται απολύτως τις ιδέες τους. Σημειώνουμε, επίσης, ότι η αντίρρηση του Καποδίστρια συνοδεύεται από την επισήμανση πως η ενέργειά του αυτή είναιπροσωρινή, "έως της συγκροτήσεως της (νέας) Εθνικής Συνελεύσεως" που ορίσθηκε να συνέλθει 2,5 μήνες αργότερα, τον Απρίλιο 1828.
Το προσωρινό πολιτειακό σχήμα που ενέκρινε η Βουλή, με εισήγηση του Καποδίστρια, προέβλεπε την κατάργησή της και την σύσταση ενός κεντρικού εξουσιαστικού συμβουλίου από 27 μέλη, του Πανελληνίου, που θα συμπαρίσταται στον Κυβερνήτη, με γνωμοδοτική βασικά και νομοπαρασκευαστική αρμοδιότητα. Οι πράξεις του Κυβερνήτη για να είναι έγκυρες, έπρεπε να είναι "θεμελιωμένες επάνω εις τας εγγράφους αναφοράς του Πανελληνίου ή των τμημάτων του".
Παράλληλα ο Καποδίστριας οργάνωσε διοικητικά την χώρα σε (επάλληλα) τμήματα, που εδραζόταν στο σύστημα των κοινών: Κάθε τμήμα διαιρείται "εις τας εξ ων σύγκειται επαρχίας και αύται πάλιν εις πόλεις, κώμας και χωρία".
Τούτο δηλώνει ότι επιλέγεται η αρχή της τοπικής και περιφερειακής πολιτειακής αυτονομίας, που ανάγεται στο ελληνικό παρελθόν της κοσμόπολης, όχι της διοικητικής αποκέντρωσης ή αυτοδιοίκησης, που αναπέμπει στο εξερχόμενο από τη φεουδαρχία πολιτικά κυρίαρχο κεντρικό κράτος. Καθεμία από τις βαθμίδες αυτές της πολεοτικής αυτονομίας διαθέτει ίδιον σύστημα διακυβέρνησης: οι δημογέροντες, στα πρωτοβάθμια κοινά, εκλέγονται με καθολική ψήφο, από τους πολίτες άνω των 25 ετών, ενώ στο επίπεδο της επαρχίας, η διοίκηση ασκείται από συλλογικό σώμα αντιπροσώπων των κοινών. Τα κοινά, "εξακολουθούν την ενέργειαν των χρεών των, ως και πρότερον" -διαθέτουν τις ίδιες αρμοδιότητες όπως πριν, τις οποίες ασκούν σύμφωνα με τους "άχρι τούδε κανόνας".
Στις αρμοδιότητες αυτές, επομένως, περιλαμβάνονται αφενός οι εσωτερικές υποθέσεις του κοινού και αφετέρου, η άσκηση των αρμοδιοτήτων που συνάδουν με την κεντρική εξουσία. Ανάμεσα σ'αυτές, η πλέον συμβολική, για την αναγωγή τους στο σύστημα των κοινών, αλλά και ουσιώδης, η οποία κρίνει την φύση του (προσωρινού) πολιτειακού συστήματος που επέλεξε ο Κυβερνήτης, είναι η άσκηση της δημοσιονομικής και, γενικότερα, της δημοσιο-οικονομικής αρμοδιότητας, η οποία δηλώνεται ρητώς ότι ανήκει στα κοινά. Τα κοινά, θα πει, είναι οι φορείς "δι'ών γίνεται η ενέργεια της δημοσίου οικονομίας", υπό την εποπτεία της επαρχιακής δημογεροντίας.
Η κεντρική κυβέρνηση παρίσταται στην επαρχιακή "δημογεροντία" δια του "εκτάκτου επιτρόπου", ο οποίος, στο μεταβατικό στάδιο, είναι επιφορτισμένος με την υποβοήθηση του έργου της ανασυγκρότησης του συστήματος των κοινών και, περαιτέρω, με την άσκηση αρμοδιοτήτων "έννομης επιστασίας" κατά τη λειτουργία τους και την εφαρμογή της νομιμότητας. Στις ειδικότερες πρόνοιες, που θα εισαγάγει ο Καποδίστριας, είναι προφανής η μέριμνά του να επαναφέρει την πολιτειακή ισορροπία στο εσωτερικό των κοινών, που ανέτρεψαν οι συνθήκες της επανάστασης, υπέρ της προεστικής τάξης. Μέριμνα, που κατέτεινε ουσιαστικά, στην επαναφορά του λαού στα πράγματα των κοινών και στην εγγραφή των τελευταίων στο γενικότερο πολιτειακό γίγνεσθαι του κράτους. Και τούτο διότι, σε αντίθεση με ότι συνέβαινε ως επί το πλείστον κατά την προ-επαναστατική περίοδο, η αυτονόμηση της προεστικής τάξης και η ιδιοποίηση της εξουσίας των κοινών από αυτήν, στη διάρκεια επανάστασης, εκδηλώθηκε εφεξής με την άρνησή της να εναρμονισθεί με το διατακτικό της εθνικής πολιτείας. Ακραίες εκδηλώσεις του φαινομένου αυτού αποτελούν οι περιπτώσεις των Υδραίων και των Μανιατών. Η προεστική τάξη θα αντιταχθεί στην απόφαση του Κυβερνήτη να αναλάβει το κέντρο μέρος των δημοσίων προσόδων ή να ελέγξει τον τρόπο της διαχείρισής τους από αυτήν. Ορισμένοι μάλιστα θα φθάσουν μέχρι του σημείου να αξιώσουν αποζημίωση για τις απώλειες που υπέστησαν λόγω της συμμετοχής τους στην επανάσταση.
Έχει ενδιαφέρον, μάλιστα, ότι η μερίδα της προεστικής αυτής τάξης, που εκπροσωπείτο στο Πανελλήνιο, προκειμένου να εμποδίσει την επανείσοδο του λαού στην πολιτεία των κοινών, θα επικαλεσθεί το επιχείρημα του "εξευρωπαϊσμού" της χώρας, αξιώνοντας από τον Καποδίστρια να καταργήσει την καθολική ψήφο (στην Αγγλία τότε κατείχε το δικαίωμα ψήφου μόλις το 7% των ανδρών). Στην αξίωση αυτή ο Κυβερνήτης θα διακρίνει "μιαν ανίκητον δυσκολίαν", η οποία συνίσταται "εις το ότι δεν έχω την δύναμιν να κάμω ένα νόμον, ο οποίος θέτει όρους εις το δικαίωμα της ψήφου. Δικαίωμα, το οποίον ο ελληνικός λαός δοξάζει, ότι μετεχειρίσθη έως σήμερον χωρίς περιορισμόν". Όπως θα επισημάνει ο τότε αντι-πρέσβης της Ρωσίας στην Ελλάδα, "οι κοτζαμπάσηδες αυτοί "χρησιμοποιούντες τα φιλελευθέρας αρχάς ως μέσον διαιωνίσεως της επιρροής των", εστράφησαν με μίσος κατά του Κυβερνήτη, "καθόσον απαγορεύει τας αρπαγάς, τιμωρεί τους ενόχους και προστατεύει τους καταπιεζομένους…".
Η αποτυχία του Καποδίστρια να αντιμετωπίσει τη στασιαστική, συχνά, αντιπολίτευση της προεστικής τάξης, θα τον οδηγήσει στην επιλογή της καθαρής διοικητικής αποκέντρωσης. Μέσω της Δ' Εθνικής Συνέλευσης και στη συνέχεια με Ψήφισμα του 1830, θα αποφασισθεί όπως "μέχρι την έκδοση του (νέου) εκλογικού νόμου, το συμβούλιο των δημογερόντων "θέλει διορίζεσθαι από την κυβέρνησιν εκλεγόμενο από τον κατάλογο πολιτών, τον οποίον θέλει προβάλει εις αυτήν αι τοπικαί αρχαί, και των οποίων τον αριθμόν θέλει διπλασιάσει η Γερουσία". Συγχρόνως, επιχειρεί να οργανώσει και να ελέγξει τα δημόσια οικονομικά από το κέντρο, πράγμα που έθιγε καταφανώς τα αυθαίρετα ή μη προνόμια της προεστικής τάξης. Εφεξής οι τοπικοί πόροι αποφασίζεται να εισάγονται "εις το εθνικόν ταμείον… και η κυβέρνησις (να) τους δαπανά όταν και όπως εγκρίνει εις τας ανάγκας εκάστης των επαρχιών, χρείας δε τυχούσης, (να) έχει το δικαίωμα να τους εξοδεύει και εις τας κοινάς του έθνους ανάγκας".
Αξίζει να προσεχθεί η διαδρομή της προεστικής τάξης: από τα συντάγματα που αναπαρήγαν αυθεντικά το σύστημα των κοινών, την πολιτεία των οποίων είχαν οικειοποιηθεί, στη διάρκεια της επανάστασης, θα οδηγηθεί στην άκαμπτη υπεράσπιση μιας εκδοχής τους, αυτής που προέκυψε από την ανατροπή των εσωτερικών τους ισορροπιών στη διάρκεια της επανάστασης. Συγχρόνως, θα θεωρήσει απολύτως συμβατό με τα συμφέροντά της το "συνταγματικό" επιχείρημα της ευρωπαϊκής μετα-φεουδαλικής ορθοταξίας, πριν προσχωρήσει εξολοκλήρου, στο τέλος, στη βαυαρική απολυταρχία. Η τελευταία, ως κρατική δεσποτεία, προέκρινε τον ολοσχερή εγκιβωτισμό της κοινωνίας των πολιτών στην ιδιωτική σφαίρα και την αποκλειστική ιδιοποίηση της πολιτικής από τη νέα, καταφανώς χειρότερη, εκδοχή του "κοτζαμπασιδισμού", τη βουλευτοκρατία.
2. Από τα ανωτέρω ολίγα προκύπτει νομίζω αβίαστα ότι ο Καποδίστριας είχε κατά νουν ένα κράτος, το οποίο εγγραφόταν στο ιστορικό κεκτημένο της ελληνικής οικουμενικής κοσμόπολης, που συγκέντρωνε άλλωστε την ομοθυμία των προεπαναστατικών Ελλήνων. Ένα κράτος που δεν ενσάρκωνε μονοσήμαντα το πολιτειακό σύστημα, αλλά το επιμέριζε ανάμεσα στην κεντρική κυβέρνηση και στα κοινά, αφενός και αφετέρου ανάμεσα στην κοινωνία των πολιτών, συγκροτημένη σε δήμο, στο πλαίσιο των κοινών, και στην αναφορική στο κοινό συμφέρον κεντρική πολιτική εξουσία. Στο πρόσωπο του Καποδίστρια παίχθηκε η τελευταία πράξη του διακυβεύματος της οικουμενικής κοσμόπολης, δηλαδή της προοπτικής ενός κράτους που θα ήταν ικανό να ενσαρκώσει το ανθρωποκεντρικό κεκτημένο του ελληνισμού και να το αντιτείνει στην ανερχόμενη ευρωπαϊκή απολυταρχία και, αργότερα, στο πρωτο-ανθρωποκεντρικό κράτος έθνος.
Τις ιδέες αυτές ο Καποδίστριας, που είδαμε να επιχειρεί να εφαρμόσει κατά μικρόν ως υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας και στο επίπεδο της ευρωπαϊκής Ηπείρου, γνώριζε καλώς ότι όφειλε να τις συγκεράσει με το κυρίαρχο ρεύμα της κρατικής δεσποτείας ή απολυταρχίας της εποχής. Γι' αυτό και στα έγγραφά του προς τη Βουλή, το Πανελλήνιο και τους λοιπούς παράγοντες του τόπου, δεν έπαυε να επισημαίνει τους κινδύνους που εγκυμονούσε για την Ελλάδα η πρόωρη προώθηση μιας οριστικής πολιτειακής ρύθμισης πριν αποφασισθεί η ανεξαρτησία της από τις Δυνάμεις της ευρωπαϊκής δεσποτείας: "…χρεωστείτε να θεωρήσετε σπουδαίως την εσωτερικήν διοίκησιν…. ότι αυτή δεν… είναι δυνατόν να κανονισθεί δια συνταγματικών και μονίμων νόμων, ειμή όταν η τύχη της Ελλάδος αποφασισθεί οριστικώς…". Ο Ν.Σπηλιάδης στα Απομνημονεύματά του γίνεται σαφέστερος όταν λέει ότι "ο Καποδίστριας γνωρίζων τους βασιλείς [της απολυταρχικής Ευρώπης], εξεύρει ότι δεν εμπορεί η Ελλάς να κυβερνάται δημοκρατικώς, ότε [όταν] από αυτούς περιμένει την σωτηρίαν της. Εξεύρει ότι αυτοί δεν θέλουν να υπάρξει εις κανέν μέρος του κόσμου δημοκρατία, και μ'όλον ότι δημοκρατικότατος και τον νουν και την καρδίαν, νομίζει χρέος του ιερόν να δείξει εις τους βασιλείς, …. ότι οι Έλληνες δεν θέλουν κυβερνάσθαι δημοκρατικώς….".
Μια άλλη διάσταση του ελληνικού ζητήματος, που συνέχεται άρρηκτα με το εσωτερικό σύστημα της χώρας, και μαζί με τη μοίρα του Καποδίστρια, συνδέεται με το μέγεθος και, συγκεκριμένα, με τη δυνατότητά του να ανταποκριθεί και να διαχειρισθεί τη φιλοδοξία του ελληνισμού της εποχής. Ήδη, από πολύ νωρίς, αλλά και μέχρι τέλους η υπόθεση του ελληνισμού συνδέθηκε άρρηκτα με την επίλυση του Ανατολικού ζητήματος. Η απόρριψη της ελληνικής επανάστασης αρχικά και στη συνέχεια η επιλογή του μικρού, μη αυτάρκους και θεσμικά εξαρτημένου κράτους, από τις Δυνάμεις, ήταν απολύτως συνυφασμένο με τις βλέψεις τους στην Ανατολή. Με πολλή αγωνία οι τοπικοί απεσταλμένοι των Δυνάμεων διέκριναν, ακόμη και στο δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, τον κίνδυνο ο ελληνισμός να οικειοποιηθεί την οθωμανική αυτοκρατορία και να αποτελέσει ανάχωμα στις επεκτατικές τους βλέψεις. Όπως γράφει ένα από αυτούς, "Ο καταμερισμός της απεράντου [οθωμανικής] αυτοκρατορίας εις πολλά ανεξάρτητα κράτη, θα ήτο προτιμότερον δια την Ευρώπην παρά να αφεθεί η ελληνική φυλή να επεκταθεί, να κυριαρχήσει παντού, και να αποτελέσει απέραντον ελληνικήν αυτοκρατορίαν, πολύ μεγάλην εν σχέσει με τα Δυνάμεις της Ευρώπης. Είναι το όνειρον της φυλής αυτής. [Και] θα το επιτύχωσιν με τον καιρόν διότι μεταξύ αυτών και των τούρκων το μέλλον δεν είναι αμφίβολον. Θα είναι ανυπόμονοι αφότου δεν θα έχωσιν ανάγκην της υποστηρίξεως των Ευρωπαίων…." (Derrasse, Λάρνακα, 1859).
Στην οπτική αυτή της επίλυσης του Ανατολικού ζητήματος θα προσχωρήσει το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα και η Ρωσία, η οποία μάλιστα, αργότερα, υπό το σοσιαλιστικό της καθεστώς, θα υπονομεύσει ακόμη και το εγχείρημα που προέκυψε από τη συνθήκη των Σεβρών. Την περίοδο αυτή, που η Ρωσία θα εγκαταλείψει το ελληνικό σχέδιο για την επίλυση του Ανατολικού ζητήματος και θα στραφεί στον Πανσλαβισμό -υποστηρίζοντας τους βαλκανικούς εθνικισμούς-, ο Ντοστογέφσκυ, σε άρθρο του, αφού διαλογίζεται για το δρόμο που πρέπει να ακολουθήσει η Ρωσία για τον εκσυγχρονισμό της -τον γερμανικό ή τον ελληνικό- αποφαίνεται ότι αυτός που της αρμόζει είναι ο από κάθε άποψη ανώτερος ελληνικός δρόμος. Όμως θα υπογραμμίσει με έμφαση ότι "αργά ή γρήγορα η Κωνσταντινούπολη πρέπει να γίνει δική μας [της Ρωσίας], αφού πέρασε πια ο καιρός όπου οι Γραικοί, λαός απείρως λεπτότερος από τους χοντροκομένους Γερμανούς, λαός με ασυγκρίτως περισσότερα κοινά στοιχεία από ό,τι οι εντελώς ανόμιοί μας Γερμανοί, λαός πολυπληθής και αφοσιωμένος, [….θα μπορούσαν να έχουν] επικρατήσει στα πολιτικά πράγματα της Ρωσίας". Το να αφήσουμε…. ένα τόσο σημαντικό σημείο της οικουμένης [στους Έλληνες]…είναι πλέον αδύνατον".
Κλείνω με μια μόνο διαπίστωση: η στροφή αυτή της ρωσικής πολιτικής και η απομάκρυνσή της από την Ελλάδα, δεν κόστισε απλώς στην ελληνική χώρα. Την πλήρωσε με ασύμμετρο κόστος και η Ρωσία, η οποία όχι μόνον δεν κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη, όπως σχεδίαζε ακόμη στο τέλος του 19ου αιώνα, αλλά συνέβαλε τα μέγιστα στη δημιουργία ενός μείζονος αντιπάλου στο ζωτικό μαλακό της υπογάστριο.
Με την επισήμανση της ιστορικής αυτής μαρτυρίας, που αναδεικνύει το εσωτερικό και το εξωτερικό περιβάλλον, με το οποίο είχε να αντιπαλέψει ο Καποδίστριας, ως κυβερνήτης της Ελλάδας, θέλω να υπαινιχθώ, επ'ευκαιρία, μια εξόχως σημαντική γεωπολιτική παράμετρο της σχέσης μεταξύ Ρωσίας και Ελλάδας, εξίσου επίκαιρη στις ημέρες μας. Η επιλογή ή μη της Ελλάδας από τη Ρωσία ως στρατηγικού εταίρου, εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμης σημασίας διακύβευμα για το μέλλον και των δύο χωρών. Όσες φορές η Ρωσία αποφάσισε να απομακρυνθεί από την Ελλάδα έβλαψε επίσης τα συμφέροντα της. Η Ρωσία, με την Τουρκία ως μεγάλη δύναμη στο μαλακό της υπογάστριο και ουσιαστικά χωρίς την αξιωματική παρουσία της Ελλάδας, θα αναγκασθεί να σμικρύνει σημαντικά τη γεωπολιτική της φιλοδοξία και, ενδεχομένως, θα επανέλθει στην εσωστρέφειά της.


[1] Ανακοίνωση στη Συνδιάσκεψη με θέμα: "Ι.Καποδίστριας και σύγχρονες ρωσοελληνικές σχέσεις". Με την ευκαιρία της επίσκεψης στην Ελλάδα της ρωσικής αντιπροσωπείας, με τον ΥΠΕΞ Σ.Λαβρόφ. 30/10/2013, στο Ξεν. Κάραβελ



📺


Ιωάννης Καποδίστριας (A' μέρος) - 26/01/2013

«Ο ΔΙΠΛΩΜΑΤΗΣ ΠΟΥ ΔΙΕΣΩΣΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ» (α΄ μέρος)

Η Μηχανή του χρόνου παρουσιάζει δύο ντοκιμαντέρ για τη ζωή και τα έργο του μεγάλου πολιτικού και διπλωμάτη, που συγκρούστηκε με τις αυταρχικές υπερδυνάμεις της εποχής και υπερασπίστηκε τα συμφέροντα των υπόδουλων Ελλήνων.
Σε μια εποχή γεμάτη από επαναστάσεις και πολιτειακές ανατροπές, ο Κερκυραίος αριστοκράτης, κατάφερε να οργανώσει με επιτυχία την άμυνα της Λευκάδας, ενάντια στον Αλή Πασά και σύντομα να ανελιχτεί στη θέση του Υπουργού εξωτερικών της Ρωσικής αυτοκρατορίας. Καθοριστικός είναι ο ρόλος του στη δημιουργία του κράτους της Ελβετίας και στη διατήρηση της ειρήνης στην Ευρώπη στις αρχές του 19ου αιώνα.
Η έρευνα ρίχνει φως στη σκληρή σύγκρουσή του, με τον διαβόητο ανθέλληνα καγκελάριο Μέττερνιχ και στη διάσωση της ελληνικής επανάστασης από τους αδίστακτους ηγέτες της Ιεράς Συμμαχίας, που δεν ήθελαν να αλλάξει το στάτους κβο της Ευρώπης.
Για πρώτη φορά παρουσιάζονται άγνωστα ντοκουμέντα για τον μοναδικό και ανεκπλήρωτο έρωτα της ζωής του με την ελληνομολδαβή Ρωξάνδρα Στούρτζα. Μια θυελλώδης σχέση που έμεινε στο παρασκήνιο και σημάδεψε την ζωή του Καποδίστρια.

Το 1803, ο Αλή Πασάς έστρεψε στις στρατιές του στη Λευκάδα. Απέναντί του, βρήκε έναν νεαρό επτανήσιο γιατρό, το Ιωάννη Καποδίστρια, που με τη βοήθεια των οπλαρχηγών του Μοριά και της Ρούμελης, κατάφεραν να τρέψουν σε φυγή τον άπληστο πασά. Οι πολιτικές ικανότητες του Καποδίστρια τράβηξαν την προσοχή των εκπροσώπων της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, που τον κάλεσαν να υπηρετήσει στο διπλωματικό σώμα.
Η δράση του στους Ναπολεόντειους πολέμους ήταν πλούσια και του χάρισε την πρώτη του αποστολή: να αναδιοργανώσει το κράτος της Ελβετίας σε μια ουδέτερη δύναμη στην καρδιά της Ευρώπης. Ο πρέσβης της Ελβετίας Lorenzo Amberg δηλώνει στην εκπομπή, ότι ο Καποδίστριας έθεσε τα θεμέλια της σύγχρονης Ελβετίας, υπερνικώντας τα πολλαπλά εμπόδια, που του έθετε ο πρίγκιπας Κλέμενς φον Μέττερνιχ, ο αυστριακός καγκελάριος που είχε άλλα σχέδια.
Ο Μέττερνιχ και ο Καποδίστριας, ήταν δυο αντίθετες προσωπικότητες με αντιδιαμετρικά οράματα για το μέλλον των λαών. Ο Μέττερνιχ πίστευε στη δύναμη της ισχύος. Ο Καποδίστριας στην αυτοδιάθεση των λαών. Οι συγκρούσεις τους άφησαν εποχή.
Καθοριστικός ήταν ο ρόλος του Καποδίστρια στη διάσωση της ελληνικής επανάστασης το 1821, στο συνέδριο του Λάυμπαχ. Για άλλη μια φορά ύψωσε το ανάστημά του στον καγκελάριο, που απαιτούσε τη βίαιη κατάπνιξή του ελληνικού ξεσηκωμού με στρατιές των μεγάλων δυνάμεων. Ο Καποδίστριας εκεί πέτυχε το ακατόρθωτο: να εξαιρέσει την επανάσταση από τη μανία της Ιεράς συμμαχίας.
Ο μεγάλος και μοναδικός έρωτας της ζωής του ήταν η ελληνομολδαβή κυρία των τιμών της αυτοκράτειρας της Ρωσίας, Ρωξάνδρα Στούρτζα. Τα πολιτικά συμφέροντα της εποχής καταδίκασαν τον έρωτά τους, αλλά οι επιστολές τους μαρτυρούν μια άγνωστη και συναρπαστική πλευρά του Ιωάννη Καποδίστρια, που ξαφνιάζει.
Στην εκπομπή αποκαλύπτουν τις άγνωστες πτυχές της ζωής και του έργου του Ιωάννη Καποδίστρια οι πανεπιστημιακοί Γιώργος Κοντογιώργης, Λένα Διβάνη, Χριστίνα Κουλούρη, Αρετή Φεργάδη-Τούντα, π. Γεώργιος Μεταλληνός, Χαράλαμπος Μπαμπούνης, ο Πρόεδρος εταιρίας μελέτης έργου Ιωάννη Καποδίστρια Ανδρέας Κούκος, οι ιστορικοί Βασίλης Σπανός, Χαράλαμπος Μηνάογλου και ο Lorenzo Amberg, πρέσβης της Ελβετικής Συνομοσπονδίας στην Ελλάδα.


Ο Ιωάννης Καποδίστριας, (Μέρος Α' και Β'), ΝΕΤ, 2.2.2013

Η μηχανή του χρόνου
Ενημερωτική εκπομπή
Η "Μηχανή του χρόνου" στο δεύτερο μέρος της έρευνας, παρουσιάζει την ένδοξη και τραγική πορεία του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας και τον αγώνα του να ανασυγκροτήσει ένα κράτος από τα ερείπια της επανάστασης και τους εμφύλιους μεταξύ των ηρώων του ‘21. Ο διπλωμάτης που θριάμβευσε στην Ευρώπη, αντιμετώπισεστην πατρίδα του, την πιο δύσκολη αποστολή της ζωής του.Δε δίστασε να συγκρουστεί με τις Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης, που δεν επιθυμούσαν την πλήρη ανεξαρτησία του Ελληνικού κράτους. Η μεγαλύτερη μάχη του όμως, θα δινόταν με τους ίδιους τους συμπατριώτες του και ιδιαίτερα με το πολιτικό κατεστημένο: τους τοπικούς άρχοντες της εποχής, που έως τότε, κινούσαν τα νήματα και διεκδικούσαν μερίδιο στην εξουσία. Ο Καποδίστριας ως κυβερνήτης, πούλησε όλα τα υπάρχοντα του για να χρηματοδοτήσει το νεοσύστατο κράτος, αρνήθηκε το μισθό του και υποχρέωσε και όλους τους πολιτικούς να κάνουν το ίδιο. Παράλληλα, δημιούργησε ένα συγκεντρωτικό και προσωποπαγές σύστημα διακυβέρνησης. Ανέστειλε το σύνταγμα, κατήργησε την ελευθεροτυπία και διόρισε σε υψηλές θέσεις τα δύο αδέρφια του. Το τραγικό τέλος του κυβερνήτη βύθισε εκ νέου τη χώρα στο χάος και λίγα χρόνια μετά, οδήγησε στην έλευση του Όθωνα και της «ελέω Θεού» βασιλείας. Στην εκπομπή αποκαλύπτουν το παρασκήνιο της διακυβέρνησηςΙωάννη Καποδίστρια οι πανεπιστημιακοί: Γιώργος Κοντογιώργης, Λένα Διβάνη,Χριστίνα Κουλούρη, Αρετή Φεργάδη-Τούντα, π. Γεώργιος Μεταλληνός, Χαράλαμπος Μπαμπούνης, ο Πρόεδρος εταιρείας μελέτης έργου Ιωάννη Καποδίστρια Ανδρέας Κούκος, ο προϊστάμενος των ΓΑΚ Αργολίδας Δημήτρης Γεωργόπουλος, οι ιστορικοί: Χρήστος Πιτερός, Βασίλης Σπανός, Χαράλαμπος Μηνάογλου, ο πρόεδρος του πνευματικού ιδρύματος «Ιωάννης Καποδίστριας» Κωνσταντίνος Χελιώτης, ο ταξίαρχος πολεμικής αεροπορίας ε.α. Δημήτρης Κοκκινάκης και ο απόγονος της οικογένειας Μαυρομιχάλη, Γιώργης Μαυρομιχάλης.








"Θλιβερές διαπιστώσεις"

"Ταξιδι Στα Κυθηρα" - Βαττώ Αντουάν

Το ότι συνηθίσαμε να ζούμε σκλαβωμένοι σε έναν άχρονο, αιώνιο παγκόσμιο πόλεμο, είναι και η πιο θλιβερή διαπίστωση από όλες. Η πιο τρομακτική διαπίστωση, το ότι συνηθίσαμε να πεινάμε και να διψάμε από πραγματική ζωή!... Εθιστήκαμε στη διαχρονία της υποταγής και αδράνησαν οι αντιστάσεις μας. Οι αντιστάσεις αδρανούν όταν, όλη η αφοσίωση του ανθρώπου, επικεντρώνεται στη καθημερινή μάχη για επιβίωση. Στη βιοπάλη. Όπως αδρανεί η μήτρα όταν δεν συλλαμβάνει ζωντανή ψυχή.

Είναι πολλά τα χρόνια της εκπαίδευσης του ανθρώπινου γένους σε όλον αυτόν τον εθισμό του. Τον ξεπεσμό του επίσης. Οι εχθρικοί μηχανισμοί εκατοντάδες και ποικιλόμορφοι. Όλων των "χρωμάτων". Είναι αυτό που ο Μάνος παλαιότερα, σοφά ονόμασε, "το πρόσωπο του τέρατος". Ο εχθρός που δεν γίνεται, αλλά γεννιέται. Ο εχθρός που μας παρακολουθεί άπ’ το σχολείο, σαν ήμασταν παιδιά, κι επιζητεί τον εξαφανισμό μας.

Η συνύπαρξη της υποταγής και του εθισμού μας στις κακουχίες, προκάλεσε όλη αυτή την αφομοίωση του ανθρώπου. Την "εξαφάνισή" του. Αναπόφευκτη απόρροια, το να ξεχνά ο ίδιο το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται ως άνθρωπος. Το πώς πρέπει να μιλά και να πράττει. Συνηθίσαμε να ανεχόμαστε τις κακουχίες, τα ξεπουλήματα των κεκτημένων μας, της γης και της πατρίδας. Της ζωής μας. Μάθαμε μέσα από δωροδοκίες. Εθιστήκαμε στο να ανεχόμαστε κοτζαμπάσηδες και βεληγκέκες, μονάρχες και τρομοκράτες εξουσιαστές, που μας ροκανίζουν τις ψυχές μας αργά αργά σαν τρωκτικά. Συνηθίσαμε να μας ελέγχουν και να μας κυβερνούν τρωκτικά. Και η συνήθεια αυτή, πολλαπλασιάζει τα υποταγμένα φοβισμένα θύματα -εμάς- με μια προοδευτική εξάπλωση ως ένα είδος καρκινώματος των κοινωνιών. Τα τρωκτικά έπεισαν τις κοινωνίες, πως, αυτό που βιώνουν, είναι η "εξέλιξη" και το μοναδικό τους "μέλλον" που δικαιούνται να έχουν.

Ξέχασε ο άνθρωπος πώς είναι να γελά και να χαίρεται τον ήλιο το πρωί και την αστροφεγγιά τις νύχτες. Ξέχασε πόσο όμορφος ήταν ο κόσμος του πριν τον ασχημίσουν τα τρωκτικά. Σταμάτησε να σκέπτεται και να πράττει ενάρετα και συλλογικά. Να τρώει και να πίνει από καθαρό περιβάλλον. Λησμόνησε πώς είναι να αναπνέει καθαρό αέρα, οξυγόνο. Η ομορφιά, η αλήθεια και το ήθος, έπαψαν να είναι βασικέ αξίες αυτού του κόσμου καιρό τώρα... Γιατί όσο υπήρχαν αυτές οι αξίες, υπήρχαν και οι αντιστάσεις στην παραμικρή εμφάνιση τρωκτικών και παρασίτων. Υπήρχε συλλογικότητα.

Το βασικό λοιπόν ερώτημα είναι, το πώς θα αντισταθούμε στα τρωκτικά και το πώς θα ενεργοποιήσουμε ξανά τους αισθητήρες, τους μηχανισμούς της αντίδρασής μας.

Η απάντηση φυσικά, δε βρίσκεται στο πόστερ του Φρανκεστάϊν όπου έγινε της μόδας να στολίζει το δωμάτιο ενός όμορφου παιδιού -όπως πολύ χαρακτηριστικά μας το εξιστορεί ο Μάνος-. Ίσως όμως να βρίσκεται σε έναν πίνακα ζωγραφικής, τέχνης και ομορφιάς, όπως είναι για παράδειγμα "το ταξίδι στα Κύθηρα" του Watteau... Και πάντως, σίγουρα οι απαντήσεις και οι λύσεις στο μεγάλο πρόβλημα της ανθρωπότητας, δε βρίσκονται στην ασχήμια του "τέρατος", αλλά στην ομορφιά ενός δίκαιου, ελεύθερου και δημοκρατικού κόσμου, πλασμένο από τα δικά μας χέρια!




Άρθρο, 20/3/2018, από Ελένη Ξένου.



Παρασκευή, 2 Μαρτίου 2018


Γιώργος Κοντογιώργης :

Η φύση του ελληνικού κράτους

(Η απομαγνητοφώνηση όλης της εκπομπής, από την Ελένη Ξένου)





"Είπατε, «αφού ήρθε από την άλλη άκρη του Ατλαντικού, να του εξασφαλίσουμε διαμονή». ... Με συγχωρείτε, όταν ένας υπάλληλος μετακινείται από μια πόλη σε μια άλλη πόλη, το κράτος του νοικιάζει διαμέρισμα; Από το εισόδημά του δεν θα πληρώσει για να νοικιάσει διαμέρισμα να εξασφαλίσει τη διαμονή του; Γιατί αυτή η διαφοροποίηση;
...
Έχουμε κράτος;
Εγώ θα σας απαντήσω, ότι, έχουμε κράτος. Και έχουμε ένα πάρα πολύ αυστηρά δομημένο, με πολύ μεγάλη ισχύ, ακατανίκητο κράτος με αντοχές, το οποίο όμως -αυτό πρέπει να μας απασχολήσει- ο προορισμός του δεν είναι αυτό που είθισται να θεωρούμαι κράτος. Είναι μια δεσποτική κομματοκρατία. Δηλαδή, ένα μαγαζί -να το πούμε απλά- το οποίο υπηρετεί αυτούς που το κατέχουν, το νέμονται, και τους πέριξ αυτών, δηλαδή συγκατανευσιφάγους, δηλαδή όλα τα παράσιτα τα οποία συναγελάζονται και το χρησιμοποιούν ως πρυτανείο σίτισης.
...
Αν υπολογίσετε ότι το κόστος ενός βουλευτή, υπερβαίνει το κόστος για την ελληνική κοινωνία, υπερβαίνει κατά πολύ τη δαπάνη την οποία συνεπάγεται η παρουσία και όποια δραστηριότητα του μεγαλύτερου επιχειρηματία του κόσμου, του Μπίλ Γκέιτσ παραδείγματος χάρη, δε νομίζω ότι ο Μπίλ Γκέιτσ καταναλώνει 600 χιλιάδες το χρόνο για τις προσωπικές του ανάγκες, που μας κοστίζει συνολικά η βουλευτική ιδιότητα. Και εκείνος παράγει έργο. Αυτοί δεν παράγουν τίποτε.
Αντιλαμβάνεστε λοιπόν, ότι, όταν με τόση ευκολία μπορεί κάποιος, που λέγεται πρωθυπουργός ή υπουργός, να ψηφίζει έναν νόμο και να διασφαλίζει οποιαδήποτε πλεονεκτήματα θέλει, μη φορολογικές και οτιδήποτε άλλο, το οποίο απαγορεύεται -προσέξτε! ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ στην κοινωνία-. Όπως ξέρετε, έχουν λάβει πρόνοια ώστε το σύνταγμα να μην επιτρέπει να υποβάλλεται στην κρίση της κοινωνίας δημοσιονομικό ζήτημα. Αυτοί λοιπόν, τα έχουν όλα.
Αν θέλετε να κρίνετε ποιο είναι το είδος, η φύση του κράτους, δεν έχετε παρά να δείτε τι συσσωρεύουν οι κύριοι αυτοί, και πώς αντιμετωπίζουν τον εαυτό τους -ως Λουδοβίκους που είναι υπεράνω του νόμου, που δεν υπόκειται στο κράτος δικαίου-.
...
Αναφερθήκατε στην νομιμότητα. Δεν είναι νόμιμο ό,τι ψηφίζει η Βουλή. Μπορεί να΄ναι και ανήθικο ή μη ανήθικο, αλλά δεν είναι νόμιμο. Παραδείγματος χάρη, το να ψηφίσει ένα νόμο, αντίκειται στο σύνταγμα, στην αρχή της ισότητας, -αυτό αντίκειται στην αρχή της ισότητας, να εξασφαλίζεις σε ορισμένους επιδότηση ενοικίου και στου άλλους όχι- αλλά, επιπλέον, οι νόμοι που ψηφίζονται από τη Βουλή με την κομματική πειθαρχία πάλι δεν είναι νόμιμοι νόμοι. Και δε θα μιλήσω με τη δημοκρατική αρχή που δεν υπάρχει βεβαίως, αλλά με την αρχή του συντάγματος. Με την αρχή ενός συντάγματος, που είναι όπως όλα τα άλλα συντάγματα, απλός είναι στην εκφυλισμένη και ακραία του μορφή διατυπωμένο, είναι όμως, μια αιρετή μοναρχία. Αλλά ούτε με αυτό το σύνταγμα οι νόμοι που ψηφίζονται στη Βουλή είναι εξ ορισμού, επειδή ψηφίζονται από τη Βουλή νόμιμοι, συνταγματικά νόμιμοι. Να το συγκρατήσουμε αυτό. Δεν είναι ό,τι ψηφίζεται από τη Βουλή νόμιμο.
...
Θυμηθείτε πριν από λίγες μέρες, ή εβδομάδες, αποφασίστηκε ότι οι παραβάσεις του νόμου από τα κόμματα και τους βουλευτές, κατ΄οικονομία δεν θα διωχθούν διότι ήταν "φρέσκος" λέει και "πολύπλοκος" ο νόμος. Αν γι΄αυτούς οι οποίοι είναι αρμόδιοι, άρα γνώστες του τι είναι νόμος και ψηφίζουν νόμους, ήταν τόσο πολύπλοκο και δεν εφαρμόστηκε, για τον κοινό λαό ο οποίος είναι αγράμματος, μη πληροφορημένος, μη νομικός, πώς γίνεται να εφαρμόζεται χωρίς εξαίρεση κάτι που ψηφίστηκε εχθές; Δύο χρόνια δεν μπόρεσαν να αφομοιώσουν το περιεχόμενο του νόμου... Προσέξτε! Δηλαδή, μας δηλώνουν με ρητό τρόπο ότι, συμπεριφέρονται ως κοινοί απατεώνες! Κι όμως είναι -υποτίθεται εκλεγμένοι- εκπρόσωποι του ελληνικού λαού. Και έπρεπε να πολιτεύονται για το δημόσιο συμφέρον!
Υποθέτω θα με ρωτούσατε, και ξεκίνησα για το αν υπάρχει κράτος. Και σας είπα ότι, υπάρχει όντως, ένα πάρα πολύ καλά δομημένο κράτος, το οποίο όμως είναι ένα κράτος το οποίο αποτελεί ξένο σώμα προς την κοινωνία και τη χώρα. Και όταν λέμε κράτος, πρέπει να κατανοήσουμε τι εννοούμε. Γιατί, πίσω από όλες αυτές τις "όμορφες" διακηρύξεις περί διαφωτισμού και περί δημοκρατίας, κρύβεται ακριβώς, πρώτα πρώτα, μια δεσποτική λογική του κράτους. Και όταν μιλάμε για δεσποτεία, σημαίνει ότι μιλάμε για ένα κράτος το οποίο λειτουργεί ως κατακτητής. Ως κάτοχος. Δηλαδή, που βλέπει υπηκόους κι όχι πολίτες. Τι είναι το κράτος; Το κράτος είναι πολλά πράγματα. Σήμερα: είναι το πολιτικό σύστημα, είναι η δημόσια διοίκηση, είναι η δικαιοσύνη, είναι ο στρατός, είναι η αστυνομία. Αυτά που λένε περί διάκριση των εξουσιών, δεν είναι τίποτε άλλο παρά η προσπάθεια να γίνει μια εσωτερική διαρρύθμιση στο κράτος που κατέχει όλα αυτά, προκειμένου να μη τα συγκεντρώνει ο ίδιος στα χέρια του. Ε, λοιπόν, αυτό το κράτος τα συγκεντρώνει όλα στα χέρια του ενός. Διότι, έχει την κυβερνητική εξουσία, πρέπει να έχει τη νομοθετική ή το έλεγχον, αφού έχει τη νομοθετική ψηφίζει ότι του αρέσει -άρα κατέχει και τη νομοθετική εξουσία- και συγχρόνως με το σύστημα που υπάρχει ελέγχει και τη δικαιοσύνη. Όχι στο ειρηνοδικείο ενός χωριού που θα λύσει τοπικές διαφορές -και εκεί υπό τον όρον ότι δεν θα παρέμβει ο βουλευτής ή ο δήμαρχος- αλλά, στα μείζονα ζητήματα. Βλέπουμε πώς ένα σκάνδαλο που θα έπρεπε να εξεταστεί σε βάθος -όπως και όλα τα άλλα- από την δικαιοσύνη, γίνεται αντικείμενο αντιδικίας στη Βουλή κατ΄υφαρπαγήν της ιδιότητας της δικαιοσύνης από τη Βουλή που, αυτό θα έπρεπε να είναι το μείζον σκάνδαλο και εξακολουθούν νομικά να το κατέχουν, ενώ έχουν λύση αν θέλουν να μη το διαπράξουν.
Όταν μιλάμε λοιπόν για ένα κράτος που κατέχει και μας διδάσκουν ότι όλα αυτά τα κατείχε το κράτος άλλοτε -δηλαδή αυτό το νομικό πλάσμα, η νομική κατασκευή- και τα κατέχει και τώρα αυτοδικαίως, μας κρύβουν κάτι. Ότι το πολιτικό σύστημα υπάρχει στο κράτος γιατί ζούμε σε μια εποχή που οι κοινωνίες δεν διεκδικούν μερίδιο του πολιτικού συστήματος, για να γίνει «αντιπροσωπευτικό» και μάλιστα «δημοκρατικό». Γι΄αυτό και η μεγάλη απάτη την οποία υπηρετεί κυρίως η διανόηση και την πουλάνε στη συνέχεια και την οικειοποιούνται οι πολιτικοί, ότι το σύστημά μας τα έχει όλα: είναι και «αντιπροσωπευτικό», είναι και «δημοκρατικό». Αυτό είναι καίριας σημασίας! Δεν είναι ρητορικό. Δεν είναι θεωρητικό. Έχει καίρια σημασία! Διότι, το ποιος κατέχει το κράτος, άρα το πολιτικό σύστημα και όλα τα άλλα, αποφασίζει τελικά ποιος το καρπώνεται. Για ποιον δουλεύει. Υπάρχουν τρία ερωτήματα ξέρετε, που θα΄πρεπε να τίθενται από τους πολιτικούς επιστήμονες, τα οποία δεν τίθενται όμως. Τα οποία είναι: ποιος κατέχει την εξουσία, πώς την κατέχει και γιατί. Με ποιον σκοπό; Λοιπόν, στα τρία αυτά ερωτήματα, η απάντηση είναι μια: Το πολιτικό σύστημα, το κράτος, τη πολιτική εξουσία την κατέχει ο πολιτικός, το πώς την κατέχει το γνωρίζουμε -έχει ταυτίσει τα πάντα με το κράτος, άρα με την δική του εξουσία- και συγχρόνως αυτό που υπηρετεί -εδώ είναι το ερώτημα- στην Ευρώπη είναι ένα γενικό συμφέρον -προσέξτε η διαφορά μεταξύ «γενικού» και «κοινού» συμφέροντος- ένα γενικό συμφέρον που δεν ταυτίζεται με την κοινωνία, αλλά που έχει αυτή τη γενική αναφορά στις πολιτικές της συλλογικότητας, που είναι οι πολιτικές της αστικής τάξης αν θέλετε των αρχόντων στρωμάτων, ενώ στην Ελλάδα, ούτε το κοινό συμφέρον υπηρετεί ούτε το γενικό συμφέρον.Είναι η εκφυλισμένη εκδοχή της μοναρχίας.
Το Ευρωπαϊκό μοντέλο, τουλάχιστον εξυπηρετεί το γενικό συμφέρον. Ένα συμφέρον ταξικό το οποίο όμως διαχέεται και αποτελεί κοινό τόπο. Με άλλα λόγια φροντίζει να έχει και τη συναίνεση της κοινωνίας. Της δίνει κάποια πράγματα. Γι΄αυτό και έχουμε κοινωνικό κράτος εκεί. Γι΄αυτό και έχουμε υπηρεσίες που δουλεύουν. Στην Ελλάδα λοιπόν, το κόμμα που εκεί είναι διαμεσολαβητής, έχει ιππεύσει στο πολιτικό σύστημα και έχει γίνει αυτό πολιτικό σύστημα. Γι΄αυτό και ακούμε τους προηγούμενους αλλά και αυτούς εδώ που είναι αυθεντικά παιδιά αυτής της κατηγορίας και μάλιστα στη φασίζουσα λογική τους, να δηλώνουν πολιτικό σύστημα και να εννοούν το κομματικό σύστημα. Επειδή αυτοί κατέχουν το κράτος λοιπόν, είναι το πολιτικό σύστημα. Δεν μπορούν να διαφοροποιήσουν την έννοια έστω του θεράποντος μιας κατάστασης από τον κάτοχο και ιδιοκτήτη της κατάστασης αυτής. Γι΄αυτό και βλέπουμε πράγματα τα οποία δεν επιτρέπουν να αναπτυχθούν πολιτικές γενικού συμφέροντος.
Μερικά παραδείγματα:
Ο υπουργός, έχει μια στρατιά συμβούλων. Προσέξτε! Ενώ δεν αγγίζει τη δημόσια διοίκηση -δεν υπάρχει η έννοια της κύρωσης- δηλαδή ο πολίτης μπορεί να δεινοπαθήσει, μπορεί να κάνει τα πάντα, να εμπλακεί σε διαπλοκές και διαφθορές για ελάχιστα πράγματα, αλλά, αν θέλει να αντισταθεί δεν έχει τη δυνατότητα, δεν υπάρχει η έννοια της κύρωσης. Ο υπάλληλος δεν είναι εντεταλμένος να υπηρετεί κυρίως -και δεν κρίνεται για την εξυπηρέτηση του πολίτη- αλλά για την προσήνειά του στον πολιτικό. Αυτό λοιπόν, ενώ το αντιμετωπίζουν έτσι, απ΄την άλλη μεριά δεν το εμπιστεύονται. Γιατί χρησιμοποιούν το κράτος, δηλαδή τους δημοσίους υπαλλήλους, ως κομματικούς πελάτες. Γι΄αυτό δεν τους αγγίζουν και τους χρησιμοποιούν και βεβαίως όπου χρειάζονται. Απ΄την άλλη μεριά όμως, για να κάνουν την κομματική δουλειά τους, δεν τους εμπιστεύονται και παίρνουν μια στρατιά συμβούλων. Εγώ δεν θα εξετάσω μόνο το τι μας κοστίζουν. Αλλά το γεγονός ότι οι σύμβουλοι αυτοί, δεν καλούνται εκεί για να υπηρετήσουν ένα γενικό συμφέρον -πολλώ μάλλον το κοινό συμφέρον- καλούνται για να υπηρετήσουν τον κομματικό σκοπό. Και, πέραν αυτού, έχει και μια τρομακτική συνέπεια. Διαρρηγνύουν τη συνέχεια του κράτους. Γιατί όταν θα φύγουν απ΄το υπουργείο, θα πάρουν μαζί τους και το "know how", θα πάρουν και την εμπειρία.
Καταλαβαίνεται μόνο από ένα παράδειγμα λοιπόν. Λάβετε υπ΄όψη σας επίσης, ότι, οι πολιτικοί μας επειδή ακριβώς ξέρουν για πιο σκοπό θα έρθουν στην εξουσία ή ποιον σκοπό υπηρετούν στην πολιτική, μπορεί να περάσουν δεκαετίες που ασχολούνται με την πολιτική και να μην έχουν κυριολεκτικά επίγνωση του τι ανάγκες έχει το κράτος, πώς λειτουργεί ένα κράτος, πώς θα το κυβερνήσουν και τι σκοπό θα υπηρετήσουν. Όπως και δεν γνωρίζουν το γενικότερο πλαίσιο. Δηλαδή, θα ασχοληθούν με τα ελληνοτουρκικά, με την Ε.Ε. εάν και εφόσον υπάρξει θέμα. Έχω ζήσει καταστάσεις που, επήγαινα σε οργανισμούς της Ευρώπης -και με ακολουθούσαν επειδή ήταν και οι εθνικές συμμετοχές- πολιτικοί αξιωματούχοι του κράτους, και, σας διαβεβαιώ δεν πατούσαν στις αίθουσες. Ήταν απολύτως απροετοίμαστοι, δεν τους ενδιέφερε, δε πατούσαν στην αίθουσα συνεδριάσεων και γύριζαν στα μαγαζιά. Έτσι πάνε και έτσι επιστρέφουν απ΄την Ευρώπη. Έτσι και στην Ευρώπη διαμορφώνεται η ζωή της χώρας. Όπως και της κάθε άλλης χώρας.
Από αυτά τα δύο παραδείγματα λοιπόν, για να μη πάμε στα ζητήματα της άμυνας και λοιπά, συνάγεται τι; Ότι απ΄τη μια μεριά έχουμε ένα κράτος πολύ ισχυρά δομημένο για να χρησιμοποιείται ως λάφυρο, και απ΄την άλλη έχουμε μια ιδεολογία που κατατείνει στο να το νομιμοποιήσει αυτό το κράτος, να το ενορχηστρώσει και να το επιβάλλει, να γίνει αποδεκτό δηλαδή απ΄την κοινωνία. Αυτός είναι ο διαφωτισμός. Αυτές είναι οι χρήσεις και οι καταχρήσεις των εννοιών. Όπως «δημοκρατίας» και λοιπά. Για να νομιμοποιήσουν αυτό το κράτος. Αυτό αποδεικνύει την εχθρότητα με την οποία αντιμετωπίζουν την κοινωνία και τις κληρονομιές της κοινωνίας. Είναι ο εφιάλτης τους η σφυρηλάτηση της κοινωνικής συλλογικότητας. Γι΄αυτό και, αυτό που είπε ο τωρινός πρωθυπουργός, -ένας κοινός καταληψίας που αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο το κράτος, όποιος θέλει δει πώς λειτούργησε η παράταξη στο πανεπιστήμιο δεν έχει παρά να επισκεφτεί το Πάντειο, και να δει ότι, ένα πολυτελές ξενοδοχείο που αγοράστηκε από τη δική μου πρυτανεία για να γίνει φοιτητική εστία, έχει αυτή τη στιγμή μόνο το σκελετό. Ούτε καν πόρτες και παράθυρα- λοιπόν, αυτό θα τον ακολουθεί. Διότι το να μιλάει για ετερόκλητο όχλο, τον κοινωνικό κόσμο ο οποίος αυτονομηθεί και έδρασε για να διαμαρτυρηθεί -ανεξαρτήτως το εάν έδρασε ή όχι σωστά, δεν το κρίνουμε, αλλά είχε κάθε δικαίωμα να δράσει έξω απ΄το κομματικό μαντρί- επειδή λοιπόν έδρασε έξω απ΄το κοινωνικό μαντρί, χαρακτηρίστηκε "ετερόκλητος όχλος". Όχι συντεταγμένος στις κομματικές εντολές. Αυτό και μόνο, χαρακτηρίζει, είναι η πεμπτουσία, ο ορισμός του φασισμού. Ο φασισμός μόνο αντιμετωπίζει την κοινωνία ως όχλο.
...
Νομίζεται ότι απασχολεί τον πρωθυπουργό, την κυβέρνησή του και οποιονδήποτε η υπόθεση των ελληνοτουρκικών; Όταν θα συμβεί το μοιραίο, θα κλιθεί αυτός ο "ετερόκλητος όχλος" να υπερασπιστεί τη χώρα. Αυτοί θα είναι στα μετόπισθεν κι εκείνη τη στιγμή θα σκέπτονται τι θα πρέπει να κάνουν για να μη πάνε φυλακή. Δεν οργανώνουν τη χώρα με την προοπτική της ανάπτυξης, με τον σκοπό του δημοσίου συμφέροντος. Ξέρετε, οι μεγάλοι ηγέτες, αναδείχθηκαν όταν εστίασαν τον σκοπό τους στην πολιτική με το συλλογικό συμφέρον. Να τραβήξουν τη χώρα και την κοινωνία και να την πάνε πιο μπροστά. Είναι εφιαλτικό να σκέπτεται κανείς ότι απέναντι σε έναν μεγάλο ηγέτη μιας μεγάλης πια χώρας -εκεί την οδήγησε- που λέγεται Ερντογκάν, έχουμε συνομιλητή αυτής της χώρας, έναν άνθρωπο του επιπέδου της γνώσης και της σκέψης του σημερινού πρωθυπουργού. Δε χρειάζεται πραγματικά να πούμε τίποτε άλλο, γιατί ο ίδιος έδειξε ότι δεν έχει κανένα λόγο να διαφοροποιηθεί από το παρελθόν του και να το αποτάξει. ... Εδώ έχουμε μια ιδιόμορφη κατάσταση ξέρετε, που θεωρεί τίτλο τιμής και υπερηφάνειας ότι υπήρξε καταληψίας στο πανεπιστήμιο. Ξέρετε για πόσα έπρεπε να έχει ενοχοποιηθεί αυτή τη στιγμή, όπως και κάθε καταληψίας. Είναι η πιο απεχθής, η φασιστική πλευρά της ελληνικής πολιτικής ζωής.
Δυστυχώς η χώρα, το έχω πει από την αρχή της κρίσης, όταν θα πουν ότι βγήκε από την κρίση -δηλαδή όταν θα έχει σταθεροποιηθεί στο βυθό- δεν θα είναι παρά το ομοίωμα της προηγούμενης χώρας. Και, φοβάμαι ότι εκτός από αυτό, θα έχουμε και άλλες συνέπειες οι οποίες θα αφορούν στα εθνικά μας θέματα. Εάν δεν αλλάξουν άρδην, εάν δεν ανασυγκροτηθεί άρδην το πολιτικό σύστημα και το κράτος, να εξαναγκαστεί -έχει σημασία που το λέω, γιατί με δική τους πρωτοβουλία δεν πρόκειται να γίνει- εάν δεν εξαναγκαστεί να εναρμονιστεί με το γενικό συμφέρον όποια και να΄ναι η ηγεσία, θα αναπαράγει τον εαυτό της. Δηλαδή θα αντιμετωπίζει τη χώρα και την κοινωνία, την εθνική συλλογικότητα άρα το συμφέρον της, ως τον μέγιστο αντίπαλο που θα επιδιώκει αφενός να τον αποδομήσει με πελατειακές σχέσεις εσωτερικά, με αποδόμηση δηλαδή της συλλογικότητας και απ΄την άλλη μεριά, θα συμπεριφέρεται με τον τρόπο, για να ερμηνεύει τα εξωτερικά γεγονότα και τις ήττες μας -γιατί μόνο ήττες συσσωρεύει αυτό το κράτος- με τον τρόπο που ακούσαμε πρόσφατα για τα Ίμια και πολλά άλλα."


Γιώργος Κοντογιώργης στον Γιώργο Σαχίνη, στον 984radio.
Απομαγνητοφώνηση, Ελένη Ξένου.






Γ.Κοντογιώργης: Η φύση του ελληνικού κράτους.
Αναντιστοιχία Πολιτικών και Κοινωνίας
Στην Ελλάδα
κράτος υπάρχει, μόνο για την εξυπηρέτηση του μικροκομματικού οφέλους του
εκάστοτε κατόχου της κυβερνητικής εξουσίας , είπε στο Ράδιο 98.4 ο καθηγητής στο
Πάντειο Γιώργος Κοντογιώργης (27/2/2018)

Είναι λάθος
πως δεν υπάρχει κράτος στην Ελλάδα. Υπάρχει αλλά όχι για το γενικό συμφέρον ή
το κοινό συμφέρον, αλλά προς εξυπηρέτηση του πολιτικού συστήματος, που πλήρως
αυτονομημένο από την κοινωνία, πορεύεται μόνο με την εξυπηρέτηση των
μικροκομματικών του κερδών για τον εκάστοτε κάτοχο της κυβερνητικής εξουσίας.
Ο πανεπιστημιακός Γιώργος Κοντογιώργης, σημείωσε ότι αν δεν υπάρξει
κοινωνική απαίτηση για αντιστοίχιση έστω με το γενικό συμφέρον, στη λειτουργία
του κράτους, τότε η χώρα κινδυνεύει με απόλυτη καταβύθιση αλλά και εθνικό
ακρωτηριασμό, με όλα όσα συμβαίνουν στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

http://contogeorgis.blogspot.gr/2018/02/blog-post_52.html